ਮਾਲੇਗਲੱਲੀ ਮਦੁਮਗਾਲੂ

‘Malegalalli Madumagalu’ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋੜਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿੱਤੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ।

ਕੇ. ਸ਼ਿਵਾਰਾਮ ਕਾਰੰਤ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮਲਨਾਡ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਸਰਾਹਟ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿੱਲ੍ਹ ਸਾਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। [medium pause]

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਬੇਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛਣ ਕੇ ਬੇਲੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। [short pause] ਰਾਮਾ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?” ਬੇਲੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, “ਇੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਹਨ।” [sigh]

ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚੇਤਨਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਨਕਲਾਬ ਹਨ। ਕਾਰੰਤ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜਾਦੂ ਹੈ ਜੋ ਕਠੋਰਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੋਮਲਤਾ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”

ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਸ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੀ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੇ ਸਕਣਗੇ, ਜਾਂ ਮਲਨਾਡ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਣਗੇ? [long pause] ਇਹ ਸਵਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਝੰਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ‘Malegalalli Madumagalu’ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ।