ਕਾਇਰ

ਕੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਖਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ ਜੋ ਬਦਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਥਕਾਜ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲਈ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ “Kayar” ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੁਟਾਨਾਡ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ: ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਗੰਧ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੀ ਮੈੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਖੂਨ ਹੈ।” ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਸਾਡੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।” [short pause]

ਥਕਾਜ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲਈ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਖਿਸਕਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਉਕੇਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹੋਣ। [medium pause]

“Kayar” ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਹਵਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਾਦੂ ਹੈ, ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਸਮਾਂ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਹੀ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।”

ਕੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ?