ਏਕ ਪਲੋ
ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ
ਏਕ ਪਲੋ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਇਹ ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਲਘੂ ਗੱਦ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਂ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਚੁੱਪ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਸੋਚ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਰਚਨਾ “Ek Palo” ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਨਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਲ ਇੰਨੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੱਚ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਕਮਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੁਰਾਣੇ ਫਰਨੀਚਰ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਨਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖਾਲੀ ਕੁਰਸੀ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਸੰਵਾਦ ਕੁਝ ਇੰਝ ਹੈ: “ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਹ ਚੁੱਪ ਹੀ ਮੇਰਾ ਅਸਲੀ ਵਜੂਦ ਹੈ?”
ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਹੁਨਰ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਖਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਇਕੱਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਉਹ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। [sigh]
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਪਾਤਰ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਸਭ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਜੋ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ?” ਦੂਜਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪਲ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ ਹੈ।” [uhm] ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
“Ek Palo” ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਪੰਨਾ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧੂਰਾਪਣ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀ ਹੈ? ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।