ਅਗੁਨੇਰ ਪਰਸ਼ਮਣੀ

ਰੂਪਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਦੀ ਅਜੀਬ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਢਾਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਰਫਿਊ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ‘ਖੋਕਾ’ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਲਿਖਤ ‘Aguner Parashmani’ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਨਸਾਨੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ।

ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖੋਕਾ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਿਆਂ ਰੂਪਾ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਗੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੂਪਾ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ?” ਖੋਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਡਰ ਤਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।” [short pause]

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰੂਪਾ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਸਦਾ ਡਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਾਦੂ ਹੈ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਸ਼ਮਣੀ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੋਨਾ।” [sigh]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹਰ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ। [medium pause]

ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਘਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਗਾ ਕੇ ਖੋਕਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਠਕ ਦਾ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗੀ? ਜਾਂ ਕੀ ਅੰਧੇਰਾ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।