टिटाश एकटी नदीर नाम

ही गोष्ट वाचून संपवताना, नद्यांबद्दल आणि माणसांच्या अस्तित्वाच्या प्रवासाबद्दलचे तुमचे सर्व जुने समज पूर्णपणे बदलून जातील. निसर्गाच्या लहरी आणि मानवी आयुष्याची ओढताण किती खोलवर एकमेकांत गुंतलेली असते, हे तुम्हाला ‘Titash Ekti Nadir Naam’ या पुस्तकाद्वारे उमजेल.

अद्वैत मल्ल बर्मन यांनी लिहिलेली ही कादंबरी केवळ एका नदीची कथा नाही, तर ती मल्ला समाजाच्या जगण्याचा श्वास आहे. तीतास नदीच्या काठावर मासे पकडणाऱ्या लोकांचे आयुष्य हे नदीच्या प्रवाहावरच अवलंबून आहे. संध्याकाळची वेळ आहे. आकाशात केशरी छटा पसरल्या आहेत आणि नदीच्या पाण्याचा मंद लकेर हाताला लागतेय. मासेमारी करणाऱ्यांची जाळी पाण्यात विरघळतायत आणि लांबवर कुठेतरी एकाकी बासरीचा सूर वाऱ्यात तरंगतोय. [medium pause]

यातील एक दृश्य मी कधीही विसरू शकत नाही. किशोर आणि सुबाला यांचे ते विरहपर्व. जेव्हा सुबाला एका अपघातात हरवते आणि किशोर तिच्या प्रतीक्षेत नदीकडे पाहत राहतो, तेव्हाची अगतिकता काळजाला भिडते. “नदी पुन्हा भरून येईल का?” असे विचारल्यावर सुबालाच्या डोळ्यांतील ती भीती आणि आशेचा खेळ, लेखक ज्या पद्धतीने शब्दांत पकडतात, ते थक्क करणारे आहे. अद्वैत मल्ल बर्मन लिहितात, “नदीचे पाणी सुकते, पण मानवी आठवणींचा ओलावा कधीच आटत नाही.”

या पुस्तकाचा खरा गाभा म्हणजे बदलत्या काळासोबत आपली संस्कृती, आपली मुळे कशी हळूहळू पुसली जातात, याचे केलेले भाष्य. ही कादंबरी मानवी स्वभाव, प्रेम आणि निसर्गाची क्रूरता यांचा एक अजोड संगम आहे. [sigh] लेखकाची भाषाशैली अत्यंत साधी, तरीही एखाद्या चित्राप्रमाणे जिवंत आहे. ती प्रत्येक वाचकाला स्वतःच्या अस्तित्वाचा शोध घ्यायला भाग पाडते.

नदीचे पाणी आता कमी होत चालले आहे. मल्ला समाजाची वस्ती विखुरतेय. पण या सगळ्या विनाशाच्या पलीकडे एक गोष्ट टिकून आहे—ती म्हणजे त्यांच्या जगण्याची जिद्द. [short pause] ही गोष्ट तुम्हाला अंतर्मुख करेल, रडवेल आणि शेवटी एक अनामिक शांतता देऊन जाईल. ही कथा वाचणे म्हणजे स्वतःला पुन्हा एकदा नव्याने शोधण्यासारखे आहे. तुम्ही या प्रवासाला तयार आहात का?