इक्ष्वाकूचा वंशज

एक आदर्श राज्य चालवण्यासाठी नियमांची गरज असते, की धर्माची? जेव्हा कायद्याची चौकट माणसाच्या भावनांना चिरडते, तेव्हा नायक कोणाला निवडतो? याच प्रश्नाचे उत्तर शोधणारा प्रवास म्हणजे ‘Scion of Ikshvaku’.

अयोध्येच्या राजवाड्यातला तो क्षण आजही आठवतो. हवेत रागाचा आणि अपमानाचा उग्र वास आहे. राजा दशरथ पराभूत झालेत, खजिना रिकामा आहे, आणि याच संकटाच्या काळात जन्मलेल्या रामाला लोक ‘अपशकुनी’ समजतात. अमिष त्रिपाठींनी रामाची प्रतिमा केवळ एका देवासारखी न रंगवता, त्याला एक ‘मानवी’ रूप दिले आहे. राम येथे एक कायदेतज्ज्ञ आहे, जो स्वतःच्याच बनवलेल्या नियमांच्या चक्रात अडकला आहे. [short pause]

एका दृश्यात, जेव्हा एक गंभीर गुन्हेगार कायद्याच्या पळवाटा शोधून सुटतो, तेव्हा रामाचा भाऊ भरत न्यायासाठी पेटून उठतो. राम आणि भरत यांच्यातील हा वैचारिक संघर्ष म्हणजे या पुस्तकाचा आत्मा आहे. राम स्वतःशीच पुटपुटतो, “कायदा हा केवळ कागदावरचा शब्द नाही, तर तो संपूर्ण संस्कृतीचा आधार आहे.” पण, [sigh] त्याच वेळी त्याला उमजते की, कधीकधी नीतिमत्ता आणि कायदा यांच्यातले अंतर भरून न येणारे असते.

अमिष त्रिपाठी यांची लेखणी इतिहासाला वर्तमानाशी जोडते. त्यांच्या शैलीत एक वेगळीच धार आहे. ते लिहितात, “अंधार कितीही गडद असला, तरी सत्याचा प्रकाश एका लहान पण स्थिर ज्योतीतूनही मार्ग शोधतोच.”

सीतेचे अपहरण, रावणाचे आव्हान आणि रामाचा तो १४ वर्षांचा वनवास—हे केवळ एक पौराणिक कथानक नाही, तर हे सत्ता, कर्तव्य आणि स्वतःच्या अस्मितेशी चाललेले एक मोठे युद्ध आहे. राम जेव्हा वनवासात जाण्याचा निर्णय घेतो, तेव्हा तो केवळ एका राज्याचा त्याग करत नसतो, तर तो स्वतःच्या नियमांना सर्वोच्च मानून, स्वतःच्या सुखाचा बळी देत असतो.

तुम्हालाही रामाच्या या संघर्षात स्वतःचे अस्तित्व जाणवते का? नियमांच्या या जगात धर्माची व्याख्या बदलली की परिस्थिती? ‘Scion of Ikshvaku’ वाचताना, हा प्रश्न तुम्हाला शेवटपर्यंत छळत राहील. तुम्ही तयार आहात का, या महान नायकाच्या खऱ्या संघर्षाची साक्ष व्हायला?