पठुम्मायुडे आडू (पठुम्माची बकरी)

‘Pathummayude Aadu’ हे पुस्तक म्हणजे केवळ एक कथा नाही, तर ती मानवी गरिबी आणि त्यातील अफाट आनंदाचे एक जिवंत दस्तावेज आहे. हे पुस्तक वाचणे म्हणजे साध्या आयुष्यात दडलेल्या अलौकिक सौंदर्याला गवसणी घालण्यासारखे आहे. वायकोम मुहम्मद बशीर यांनी या पुस्तकाद्वारे मानवी जगण्याकडे बघण्याचा एक पूर्णपणे नवीन दृष्टिकोन दिला आहे.

एका जुन्या घराच्या अंगणात दुपारचे ऊन पडले आहे. हवेत वाळलेल्या कापडाचा आणि मातीचा एक विशिष्ट वास दरवळतोय. बशीर एका कोपऱ्यात आपल्या हस्तलिखितांवर काम करत आहेत, तितक्यात पाथुम्माची ती हट्टी बकरी येते आणि बशीरांचे प्रिय कागद चघळायला सुरुवात करते. तिथे एक प्रसंग घडतो जो मी कधीच विसरू शकत नाही. [short pause] बशीर ओरडतात, “अरे, हे काय करतेस?” आणि पाथुम्मा शांतपणे उत्तर देते, “ती भूकेली असेल, तिला खाऊ दे ना!” बशीरांच्या मनातली अस्वस्थता आणि पाथुम्माचा त्या जिवावर असलेला भोळा लळा, यातच या पुस्तकाचा खरा आत्मा दडलेला आहे. [sigh]

बशीर यांच्या लेखणीची जादू ही आहे की, ते अत्यंत साध्या भाषेतून जीवनाचे मोठे तत्वज्ञान सांगतात. ते लिहितात, “ज्यांच्याकडे काहीच नाही, तेच सर्वात जास्त वाटू शकतात.” हे पुस्तक सांगते की गरिबी म्हणजे फक्त अभाव नसून, ती नात्यांची एक परीक्षा आहे. बकरा हा प्राणी येथे केवळ एक प्राणी नसून, संपूर्ण कुटुंबाला एकत्र बांधणारा एक दुवा बनतो. जेव्हा ती बकरी पिल्लांना जन्म देते, तेव्हा भांडणांचे रूपांतर एका सामूहिक आनंदात होते.

बशीर यांची भाषा साधी, पण धारदार आहे. ते विनोदाच्या माध्यमातून समाजातील दांभिकतेवर हल्ला करतात. [medium pause] हे पुस्तक वाचताना कधी तुम्ही खळखळून हसाल, तर कधी डोळ्यांत पाणी येईल. मानवी नात्यांमधला गोडवा आणि संघर्षातही जपलेली माणुसकी, याचा अनुभव घेण्यासाठी ‘Pathummayude Aadu’ हे पुस्तक तुम्हाला एकदा तरी वाचायलाच हवे. आयुष्यातील लहान-लहान आनंदांच्या शोधात निघालेल्या लोकांसाठी, हे पुस्तक एका दीपस्तंभासारखे आहे. या पुस्तकातील प्रत्येक पान तुम्हाला सांगेल की, आयुष्य कितीही कठीण असले, तरी प्रेम आणि संयम असेल तर सर्व काही सुंदर होऊ शकते.