ओडाल बिड्डा (मातीची मुले)

कल्पना करा, जर तुमच्या हक्काच्या जमिनीवर तुमचाच ताबा नसेल आणि तुमच्या कष्टाच्या घामावर दुसऱ्याने हक्क सांगितला तर? एक असा दिवस उजाडतो जिथे माती तुमची असते, पण तिचा मालक मात्र दुसरा कोणीतरी असतो.

‘Odala Bidda’ हे पुस्तक केवळ एक कथा नाही, तर ती मातीच्या प्रत्येक कणाचा झालेला संघर्ष आहे. देवनूर महादेव यांनी या कादंबरीत होलेया समाजाचे जगणे आणि त्यांच्यावर होणारा अन्याय जिवंत केला आहे. केंचा आणि त्याची आई बसम्मा यांच्या संघर्षातून एक अशी ठिणगी पडते, जी संपूर्ण व्यवस्थेला हादरवून सोडते. [medium pause]

मला एक प्रसंग आजही आठवतो, जेव्हा केंचा गावच्या जमीनदाराच्या समोर उभा राहतो. हवा जड झालेली असते, जमीनदाराच्या घराच्या भिंतींमधून येणारं ते जुन्या लाकडाचा आणि सडलेल्या अधिकाराचं कुबट वास सर्वत्र पसरला आहे. केंचाचा आवाज थरथरत नाही, तो शांतपणे म्हणतो, “जमीन आमची आहे, कारण आम्ही ती पिकवली आहे.” त्यावर जमीनदार हसून म्हणतो, “कागदावर माझं नाव आहे, मग तुझी ही जमीन कोणाची?” तिथेच कळतं की, कायद्याची भाषा गरिबांसाठी किती क्रूर असू शकते. [sigh]

केंचाच्या मनातल्या विचारांचे वादळ पुस्तकाच्या पानापानांतून उमटते. त्याला भीती वाटते, पण त्या भीतीपेक्षाही जास्त हव्यास असतो तो स्वतःच्या अस्तित्वाचा. हे पुस्तक सांगते की सत्ता ही केवळ जमिनीच्या तुकड्यांवर नसते, तर ती माणसाच्या मानसिकतेवर गुलामी लादण्यात असते. देवनूर महादेव यांची लेखणी ही एका धारदार तलवारीसारखी आहे. ते लिहितात, “ज्याला जमिनीचा गंध येतो, तो कधीच गुलाम जगू शकत नाही.”

हे पुस्तक वाचताना अंगावर काटा येतो, कारण ही केवळ जुनी कथा नाही. आजही कुठे ना कुठे एखादा केंचा अन्यायाविरुद्ध उभा ठाकलेला आहे. जर तुम्हाला मानवी जिद्द आणि अन्यायाविरुद्धचा लढा जवळून अनुभवायचा असेल, तर ‘Odala Bidda’ नक्की वाचा. केंचाचा हा लढा नक्की कुठे संपतो? न्याय मिळतो की केवळ एक नवी सुरुवात होते? [long pause] उत्तर शोधण्यासाठी या प्रवासात सामील व्हा.