बीचुवा बेले

या कथेच्या शेवटी, मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक विषमतेबद्दल तुम्ही आजवर जे काही गृहीत धरले आहे, ते पूर्णपणे बदलून जाईल. देवनूरु महादेव यांची ‘Beechuva Bele’ केवळ एक पुस्तक नसून, ती शोषित समाजाच्या जगण्याची धगधगती साक्ष आहे.

या पुस्तकात गावातील रस्ते, माती आणि माणसांच्या जगण्यातून एक भीषण वास्तव समोर येते. [short pause] एका दृश्यात माराम्मा दुकाळाच्या झळा सोसत असताना, उच्चवर्णीयांच्या उपेक्षेला आपल्या आध्यात्मिक जिद्दीने सामोरे जाते. दुपारचे ऊन अंगाची लाहीलाही करत आहे आणि जमिनीला पडलेल्या भेगांतून जणू गावच्या गरिबीचा आक्रोशच बाहेर येत आहे. हवेत मातीचा एक उग्र वास आहे, जो पिढ्यानपिढ्यांच्या गुलामगिरीची आठवण करून देतो.

मला आजही एक संवाद आठवतो, जिथे सत्तेचा अहंकार आणि माणसाची असहायता समोरासमोर उभी ठाकतात. एका बाजूला शोषकाचा दरडावणारा आवाज आणि दुसऱ्या बाजूला शोषित समाजाचा मूक पण ठाम प्रतिकार. तो संवाद वाचताना अंगावर काटा येतो. [medium pause] महादेव यांचे लेखन इतके जिवंत आहे की, ते साध्या शब्दांतूनही मानवी वेदनेचे गडद रंग रेखाटतात. ते लिहितात, “माणसाच्या कष्टाला जेव्हा माणुसकीचे मूल्य नाकारले जाते, तेव्हा त्या घामाचा प्रत्येक थेंब अन्यायाविरुद्धचा एक मूक हुंकार बनतो.”

‘Beechuva Bele’ ची खरी ताकद ही आहे की, ते केवळ गरिबीचे चित्रण करत नाही, तर ती एक सामाजिक उतरंड कशी माणसाला माणूस म्हणून जगू देत नाही, याचा आरसा दाखवते. यात जात आणि सत्तेचे क्रूर खेळ आहेत, पण त्याचसोबत मानवी आत्म्याची न संपणारी जिद्दही आहे.

ही कादंबरी वाचताना मनात अनेक प्रश्न निर्माण होतात. [sigh] ही विषमता आपण कधी संपवू शकू का? की ही केवळ काळाची एक चक्राकार गती आहे? हे पुस्तक वाचून पूर्ण केल्यानंतरही, त्यातील पात्रांच्या वेदना आणि त्यांचे बंड तुमच्या मनातून कधीच पुसले जाणार नाही. जर तुम्हाला मानवी संघर्षाच्या आणि त्यातील सौंदर्याच्या खोलवर जाऊन शोध घ्यायचा असेल, तर ‘Beechuva Bele’ नक्की वाचा. हे एक असे सत्य आहे, ज्याला डोळेझाक करून चालणार नाही.