नालकेट्टू (द एन्सेस्ट्रल होम)

रक्ताच्या नात्याची वीण उसवताना माणूस आतून किती पोकळ होतो, हे कधी अनुभवलंय का? जेव्हा तुमच्या हक्काचं घर, तुमच्या अस्तित्वाचा पुरावाच तुमच्यापासून हिरावून घेतला जातो, तेव्हा तुम्ही स्वतःला शोधणार कुठे? एम. टी. वासुदेवन नायर यांची अजरामर कलाकृती ‘Nalukettu (The Ancestral Home)’ याच प्रश्नांचा आरसा आहे.

केरलमधील एका जुन्या नायर कुटुंबाच्या, त्या भव्य ‘नालुकट्टू’ वाड्याच्या पडझडीची ही गोष्ट आहे. अपुन्नी नावाचा एक मुलगा, ज्याचं संपूर्ण बालपण या वाड्याच्या भिंतींनी आणि तिथे चाललेल्या सत्तासंघर्षाने व्यापलेलं आहे. तिथे हवा मंद, दमट आणि जुन्या आठवणींच्या कुबट वासाने भरलेली आहे. लाकडी खांबांवर कोरलेल्या त्या कोरीवकामात जणू काही पिढ्यांचा अहंकार साठलेला आहे. अपुन्नी तिथे एकटा उभा आहे, बाहेर पावसाची रिपरिप चालू आहे आणि आत घरातील वडीलधारे लोक जमिनीच्या तुकड्यांवरून एकमेकांशी भांडत आहेत.

अपुन्नीच्या मनातील एक संवाद माझ्या कायम लक्षात राहिला आहे, जिथे तो स्वतःला विचारतो, “या भिंतींच्या पलीकडे माझं असं काय आहे? माझं अस्तित्व म्हणजे फक्त या घराच्या मालकीचा हक्क का?” या एका वाक्यात एम. टी. वासुदेवन नायर यांनी एका तरुण पिढीच्या अस्वस्थतेचं सार मांडलंय.

लेखकाची लेखणी इतकी धारदार आहे की, ते वाड्याच्या कोसळण्याला केवळ दगड-मातीच्या कोसळण्यासारखं नाही, तर मानवी मूल्यांच्या ऱ्हासासारखं मांडतात. ते लिहितात, “काळ सरतो, पण वाड्याच्या भिंतींना पडलेल्या तडे मात्र माणसाच्या काळजावर उमटतात.”

‘Nalukettu (The Ancestral Home)’ हे पुस्तक म्हणजे केवळ एका घराची कहाणी नाही; तर ही कथा आहे सत्ता, लोभ आणि त्यातून सुटका करून स्वतःची नवी ओळख शोधणाऱ्या एका माणसाची. ही कादंबरी वाचताना तुम्हाला जाणवेल की, वारसा ही एक संपत्ती असते की ओझं? अपुन्नीचा हा प्रवास तुम्हाला शेवटपर्यंत अस्वस्थ करेल, विचार करायला लावेल. या वाड्याच्या उंबरठ्यावर उभा असलेला अपुन्नी शेवटी बाहेरच्या जगाकडे पाहतो, तेव्हा त्याच्या डोळ्यांत निराशेपेक्षा एक नवीन जिद्द आहे. अपुन्नीला त्या पडक्या वाड्यातून मुक्तता मिळेल का? आणि तो स्वतःचं असं घर शोधू शकेल का? हे जाणून घेण्यासाठी ‘Nalukettu (The Ancestral Home)’ नक्की वाचा.