कडू कुदुरे

मोकळ्या रानवाटेवर वाहणाऱ्या वाऱ्याचा तो वेग आणि त्या वेगाला आव्हान देणाऱ्या रानटी घोड्यांच्या टापांचा आवाज—हे ‘Kadu Kudure’ या पुस्तकाचे सार आहे. निसर्गाच्या कुशीत श्वास घेणाऱ्या प्रत्येक जीवाला स्वातंत्र्य किती प्रिय असते, याची जाणीव ही कथा करून देते.

पश्चिम घाटाच्या घनदाट जंगलात करुमैया आणि थिमा ही दोन माणसे जेव्हा पहिल्यांदा त्या रानटी घोड्यांच्या थव्याला पाहतात, तेव्हा त्यांच्या मनात उमटलेली विस्मयकारक भावना शब्दात मांडणे कठीण आहे. [short pause] जंगलातील ओल्या मातीचा तो विशिष्ट सुगंध, पानांमधून झिरपणारा सूर्यप्रकाश आणि अचानक शांतता चिरत समोर येणारे ते चैतन्यपूर्ण घोडे… ते दृश्य एखाद्या जादूच्या अनुभवासारखे वाटते.

के.पी. पूर्णचंद्र तेजस्वी यांनी या कथेतून मानवी लोभ आणि निसर्गाची सहनशीलता यांच्यातील संघर्षावर भाष्य केले आहे. ते लिहितात, “निसर्ग माणसाच्या गरजा पूर्ण करू शकतो, पण त्याच्या हावरेपणाला नाही.” [medium pause] ही कथा केवळ शिकारीची किंवा संघर्षाची नाही, तर ती एका नैतिक जबाबदारीची आहे. जेव्हा एक श्रीमंत जमीनदार स्वतःच्या स्वार्थासाठी जंगलाला आग लावतो, तेव्हा करुमैयाच्या मनातली खळबळ वाचकालाही अस्वस्थ करते. [sigh] “हे जंगल माझं नाही, मी फक्त याचा एक अंश आहे,” ही जाणीव त्याच्या मनात घर करते.

तेजस्वी यांची लेखणी म्हणजे जणू निसर्गाचे एक जिवंत चित्र. ते शब्दांतून अशा प्रतिमा निर्माण करतात की, समोर खरोखरच ते रान पसरले आहे असे वाटते. त्यांच्या लेखनातील साधेपणा हाच त्यांचा खरा अलंकार आहे. ते मानवी स्वभावातील क्रूरता आणि निसर्गातील निष्पापपणा यांच्यातील सीमारेषा अतिशय सूक्ष्मपणे रेखाटतात.

‘Kadu Kudure’ वाचताना तुम्हाला केवळ एका कथेचा अनुभव येत नाही, तर तुम्ही त्या जंगलाचा एक हिस्सा बनता. हा संघर्ष जिंकण्यासाठी करुमैयाला कोणती किंमत मोजावी लागते? रानटी घोड्यांचे ते स्वातंत्र्य टिकून राहते का? [long pause] ही उत्तरे शोधण्यासाठी या पुस्तकाच्या पानापानांतून फिरणे गरजेचे आहे. ज्यांना निसर्गाच्या रहस्यात आणि माणसाच्या जगण्याच्या जिद्दीत रस आहे, त्यांच्यासाठी हे पुस्तक एक पर्वणीच आहे.