ರಂಗಭೂಮಿ

ಒಬ್ಬ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಭಿಕ್ಷುಕ ಒಂದು ಇಡೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಬಲ್ಲನೇ? ಹೌದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತರ್ಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವೇ ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಅವರ ‘Rangbhoomi’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆತ್ಮ. ಇಲ್ಲಿ ಸೋರದಾಸನ ಬಡತನವೇ ಅವನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಅವನ ದೈಹಿಕ ಅಂಧತ್ವವೇ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಜದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪದಿಂದ ಧೂಳು ಮೇಲೇಳುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೈದಾನ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲಿನ ಘಾಟು ತುಂಬಿದೆ. ಜಾನ್ ಸೇವಕ್ ಎಂಬ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜಮೀನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸೋರದಾಸನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೋಲು ಮಾತ್ರ ಇದೆ. [short pause] ಅವನು ಅಲುಗಾಡದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಎದುರು ಗನ್ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಸೋರದಾಸನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತದ ಕರಾಳ ಛಾಯೆ ಆವರಿಸಿದಂತಿದೆ.

ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಇಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾರೆ. ಜಾನ್ ಸೇವಕ್ ಸೋರದಾಸನನ್ನು ಅಣಕಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಈ ಅಲ್ಪ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಯಾಕೆ ಹಠ ಮಾಡುತ್ತೀಯಾ?” ಸೋರದಾಸ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಇದು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನ ತುಂಡಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಬದುಕು, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಬೆವರು. ಇದನ್ನು ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಮಾರಿಕೊಂಡಂತೆ.”

ಇಲ್ಲಿ ಸೋರದಾಸನ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲವೇನೆಂದರೆ, ಅವನು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಜನರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಡಿದೆಳಬೇಕೇ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ. ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಅವರ ಲೇಖನಿ ಎಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರವೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಮಾನವನ ಘನತೆಯು ಅಧಿಕಾರದ ಅಟ್ಟಹಾಸಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.”

ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವದ ನಡುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸಮರ. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ದವಡೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಸೋರದಾಸನ ಬಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವೋ ಅಥವಾ ಅದು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದ ಉದಯವೋ? ಅವನ ಮರಣವು ಹೇಗೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನೇ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ರೋಚಕ ತಿರುವು. ಸೋರದಾಸನ ಈ ತ್ಯಾಗದ ನಂತರ ಆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇನು? ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಧ್ವನಿ ಹೇಗೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಬಲ್ಲದು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿಯಲು, ನೀವು ‘Rangbhoomi’ಯನ್ನು ಓದಲೇಬೇಕು.