ವನರಾಜ್

ಧೂಮಕೇತು ಅವರು ‘ವನರಾಜ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ, ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅರಣ್ಯದ ಮೌನ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಗರ್ಜನೆಯ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ವನರಾಜ ಚೌಡನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗುಜರಾತಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬ, ರಾಜವಂಶದ ಕುಡಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆಯೇ ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದುಕುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ಹಸಿರು ಕವಚ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಎಲೆಗಳ ಪರಿಮಳ, ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರ್ಭಟ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಧೂಮಕೇತು ಅವರು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಜೈನ ಮುನಿ ಶಿಲ ಗುಣ ಸೂರಿಯವರು, ಬಾಲಕ ವನರಾಜನಿಗೆ ಅವನ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಹರಿಯುವ ರಾಜಧರ್ಮದ ಪಾಠವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ದೃಶ್ಯವಂತೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. [short pause]

“ರಾಜನಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದವನು ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು,” ಎಂಬ ಮುನಿಗಳ ದನಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ವನರಾಜನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಬರಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವ ಸೈನಿಕನಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಜನರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ನಾಯಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಧೂಮಕೇತು ಅವರ ಶೈಲಿಯು ಅಪ್ರತಿಮವಾದುದು. ಅವರ ಪದಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಪ್ರಾಣವಿದೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, “ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಶಾಂತಿಯೂ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾದ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಚ್ಚೂ ಇತ್ತು.” [sigh]

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಕಾರವೆಂಬುದು ಕತ್ತಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಅದು ಜನಗಳ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಭವ್ಯ ಸೌಧ. ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ನಡುವಿನ ಈ ಸೆಣಸಾಟವನ್ನು ಧೂಮಕೇತು ಅವರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರಣ್ಯದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ, ಅನಹಿಲಪುರ ಪಟ್ಟಣದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಹಾದಿ, ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆ.

ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿ ಅವನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೇನು? ಅವನು ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದನೋ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಜನರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೋ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬೇಕೆಂದರೆ, ‘ವನರಾಜ’ದ ಈ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನೀವು ಖಂಡಿತ ಓದಲೇಬೇಕು. ಈ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಪುಟದವರೆಗೂ ನೀವು ತಲುಪಿದಾಗ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಗೆಲುವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.