પારસ

ચુનીલાલ મળિયાના જીવનમાં સૌરાષ્ટ્રની ધરતી અને ત્યાંના માનવીઓની વહેતી નસોમાં વહેતી તૃષ્ણાઓનું એક અનોખું આકર્ષણ હતું. એક સામાન્ય માણસ જ્યારે અઢળક સંપત્તિના સંપર્કમાં આવે ત્યારે તેના અસ્તિત્વમાં કેવા આકસ્મિક પરિવર્તનો આવે છે, તે જોવાની તેમની અદમ્ય જિજ્ઞાસાએ ‘Paaras’ નું સર્જન કર્યું. આ પુસ્તક માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ એક અરીસો છે, જેમાં માણસ પોતાની ભીતર રહેલી લાલચને જોઈને ચોંકી ઉઠે છે.

[short pause]

કલ્પના કરો, એક ભવ્ય હવેલી છે. સાંજનો સમય છે. પિત્તળના દીવાઓમાંથી નીકળતી ઝાંખી રોશની રૂમની દીવાલો પર લાંબા પડછાયા પાડે છે. હવા ભારે છે, જાણે કે હવામાં કસુંબલ રંગ અને જૂના કબાટોની ધૂળ એકાકાર થઈ ગયા હોય. અહીં એક પાત્ર પોતાની જિદ અને નૈતિકતા વચ્ચે ઝૂલે છે. એક દ્રશ્ય જે હૃદયને હચમચાવી દે છે: જ્યારે પરિવારનો વડીલ પોતાની સત્તાના જોરે એક ખોટો નિર્ણય લે છે, ત્યારે સામે ઉભેલો યુવાન પૂછે છે, “શું આ સિક્કાઓનો ખણખણાટ આપણા સંબંધોના અવાજ કરતા પણ વધારે મીઠો છે?” વડીલની આંખોમાં તે સમયે એક વિચિત્ર ખાલીપો દેખાય છે, જાણે તે પોતાની આત્માને વેચીને કોઈ અદ્રશ્ય ‘Paaras’ પામવા નીકળ્યો હોય.

ચુનીલાલ મળિયાની લેખણીની તાકાત તેમના પાત્રોના મનોમંથનમાં રહેલી છે. તેઓ લખે છે, “માણસ પોતાની જાતને શોધતા શોધતા ક્યારે સોનું બનવાની લાલચમાં પથ્થર બની જાય છે, તેની તેને ખબર પણ નથી પડતી.” આ વાક્યમાં જ આખી માનવજાતની કરુણતા છુપાયેલી છે. ‘Paaras’ આપણને એ સમજાવે છે કે સત્તા અને સંપત્તિના મેળવવામાં જે નૈતિક પતન થાય છે, તે વળતરની અપેક્ષાએ ઘણું મોટું હોય છે.

[sigh]

લેખકની ભાષાશૈલી એટલી ધારદાર છે કે તે પાત્રના મગજમાં ચાલતા દ્વંદ્વને સીધું વાચકના હૃદય સુધી પહોંચાડે છે. શું સંપત્તિ મેળવ્યા પછી માણસ ખરેખર જીવંત રહે છે? કે પછી તે માત્ર એક ધનિક લાશ બનીને રહી જાય છે? આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા માટે ‘Paaras’ ના પાનાઓ તમારે જાતે જ ઉથલાવવા પડશે. એક એવી સફર, જે કદાચ તમારી દ્રષ્ટિ કાયમ માટે બદલી નાખશે.