એક પળો

ઓરડામાં સાંજના આછા અંધારામાં દિવાલ પરનું ઘડિયાળનો કાંટો એક અટકી ગયેલી ક્ષણની જેમ થીજી ગયો છે. બહાર બારીમાંથી આવતો આછો પીળો પ્રકાશ ટેબલ પર પડેલી એક જૂની ડાયરીના પાનાઓને સ્પર્શે છે, જાણે સમય પોતે જ કોઈનું નામ લેવા માંગતો હોય. આ દ્રશ્ય છે સુરેશ જોશીની કૃતિ “Ek Palo” નું.

[short pause]

“Ek Palo” એ માત્ર વાર્તાઓનો સંગ્રહ નથી, પરંતુ એ માનવ સંવેદનાઓના એવા સ્તરોની મુસાફરી છે જે આપણે ઘણીવાર શબ્દોમાં પકડી શકતા નથી. અહીં એક દ્રશ્ય છે જે હંમેશા મનમાં રહી જાય છે, જ્યાં બે પાત્રો વચ્ચેની શાંતિ એટલી ગાઢ છે કે તે શબ્દો કરતાં પણ વધુ કહે છે. એક પાત્ર પૂછે છે, “શું આ મૌન આપણી વચ્ચેની દીવાલ છે?” ત્યારે બીજું પાત્ર માત્ર બારી બહાર જોતા કહે છે, “ના, એ તો એ રસ્તો છે જ્યાં આપણે ક્યારેય મળ્યા જ નથી.”

સુરેશ જોશીનું ગદ્ય એક અદભૂત જાદુ રચે છે. તેઓ લખે છે: “સ્મૃતિઓ જ્યારે કાચ જેવી પારદર્શક થઈ જાય, ત્યારે પ્રતિબિંબ કરતાં પણ વધુ એ ખાલીપો દેખાય છે જે પાછળ રહી ગયો છે.”

આ પુસ્તકનો આત્મા મનુષ્યની ક્ષણભંગુરતામાં છે. સુરેશ જોશી આપણને સમજાવે છે કે આપણે જેને જીવન કહીએ છીએ તે વાસ્તવમાં ઘણી બધી અધૂરી ક્ષણોનો સરવાળો છે. પાત્રોના અંતર્મનમાં ઉતરતા સમજાય છે કે તેઓ જે શોધી રહ્યા છે, તે કોઈ વસ્તુ નથી પણ પોતાની જ એક વિસરાયેલી ઓળખ છે. [sigh]

તેમની લખવાની શૈલીમાં એક એવી તીવ્રતા છે જે વાચકને અરીસા સામે ઉભા રહેવા મજબૂર કરે છે. આ એક એવી કૃતિ છે જે તમને એ વિચારવા પર મજબૂર કરશે કે શું તમે ખરેખર અત્યારે જીવી રહ્યા છો, કે પછી કોઈ વીતી ગયેલી ક્ષણના પડઘામાં ખોવાયેલા છો? જો તમે માનવ મનની એ ગલીઓ જોવા માંગતા હોવ જ્યાં માત્ર શાંતિ અને રહસ્યનો વાસ છે, તો “Ek Palo” તમારી રાહ જોઈ રહ્યું છે.