ઝીરો ટુ વન: નોટ્સ ઓન સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઓર હાઉ ટુ બિલ્ડ ધ ફ્યુચર

સમાજમાં પ્રગતિ ત્યારે જ થાય છે જ્યારે આપણે અસ્તિત્વમાં છે તેવી વસ્તુઓની નકલ કરવાને બદલે કંઈક તદ્દન નવું સર્જન કરીએ છીએ. *Zero to One: Notes on Startups, or How to Build the Future* પુસ્તક માત્ર સ્ટાર્ટઅપ્સ વિશે નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યને નવી દ્રષ્ટિએ જોવાની એક ક્રાંતિકારી વિચારધારા છે. પીટર થીલ અને બ્લેક માસ્ટર્સ આ પુસ્તકમાં એક સીધી અને સરળ વાત કહે છે: સફળતા એ કોઈ અકસ્માત નથી, પણ જાણીજોઈને કરેલા આયોજનનું પરિણામ છે. ૧૨ વર્ષના બાળકને સમજાવવું હોય તો આ પુસ્તકનો સાર એટલો જ છે કે, ભીડમાં ભળીને કંઈક નવું શીખવા કરતાં, એકલા હાથે કંઈક એવું બનાવો જે અત્યાર સુધી કોઈએ જોયું ન હોય.

પીટર થીલ, જેઓ પે-પાલના સ્થાપક અને સિલિકોન વેલીના દિગ્ગજ રોકાણકાર છે, તેઓ એક મહત્વના તર્ક સાથે રજૂઆત કરે છે. તેઓ લખે છે: “દરેક ક્ષણે જે કઈ પણ નવું બને છે, તે શૂન્યથી એકનું સર્જન છે.” આ વાક્યનો અર્થ એ છે કે, વર્તમાનમાં ફસાયેલા રહેવાને બદલે આપણે ભવિષ્યના ‘સીક્રેટ્સ’ એટલે કે છુપાયેલા સત્યો શોધવા જોઈએ. તેઓ દલીલ કરે છે કે સ્પર્ધા એ નુકસાનકારક છે; સાચો ઉદ્યોગસાહસિક તે છે જે મોનોપોલી એટલે કે પોતાની એક વિશિષ્ટ ઓળખ ઊભી કરે છે.

લેખક એક તીક્ષ્ણ પ્રશ્ન પૂછે છે: “એવું કયું મહત્વનું સત્ય છે જેની સાથે બહુ ઓછા લોકો સહમત થાય છે?” આ પ્રશ્ન જ તેમના સમગ્ર દર્શનનો પાયો છે. ઘણા લોકો એવો વાંધો ઉઠાવે છે કે આ આદર્શવાદ વ્યવહારુ નથી, પરંતુ થીલ જવાબ આપે છે કે ‘ડિફાઈનાઈટ ઓપ્ટિમિઝમ’ એટલે કે સ્પષ્ટ આશાવાદ સાથેનું આયોજન જ કઠિન સમયમાં સફળતા અપાવે છે.

તેઓ માને છે કે સ્ટાર્ટઅપ એ કોઈ બિઝનેસ નથી, પણ એક મિશન છે. વેચાણ, નેટવર્ક ઈફેક્ટ અને ટેકનોલોજી દ્વારા કેવી રીતે એક સામ્રાજ્ય ઊભું કરી શકાય, તે આ પુસ્તક ખૂબ જ બારીકાઈથી સમજાવે છે. જો તમારે દુનિયાને બદલવાની ઈચ્છા હોય, તો તમારી પાસે તે જ્ઞાન હોવું જોઈએ જે બીજા કોઈની પાસે નથી. તમે શું નવું રચવા માંગો છો? આ પુસ્તક તમને એ રસ્તો બતાવશે જે હજુ સુધી કોઈએ લીધો નથી.