2 સ્ટેટ્સ: ધ સ્ટોરી ઓફ માય મેરેજ

શું પ્રેમ ફક્ત બે વ્યક્તિઓનું જોડાણ છે, કે પછી તે બે અલગ સંસ્કૃતિઓ વચ્ચેનું યુદ્ધ છે જ્યાં અંતે હાર અને જીતનો નિર્ણય પરિવારના વડીલો લે છે? આ સવાલનો જવાબ છે ચેતન ભગતની નવલકથા “2 States: The Story of My Marriage”.

આ વાર્તા છે ક્રિશ અને અનન્યાની. દિલ્હીનો પંજાબી છોકરો અને ચેન્નાઈની તમિલ બ્રાહ્મણ છોકરી. આઈ.આઈ.એમ. અમદાવાદના કેમ્પસમાં જ્યારે તેઓ મળે છે, ત્યારે તેમની વચ્ચેની કેમિસ્ટ્રી કાયદા કે મેનેજમેન્ટના પાઠ કરતાં પણ વધુ ગંભીર બની જાય છે.

એક દ્રશ્ય ક્યારેય ભુલાતું નથી. ચેન્નાઈનું અનન્યાનું ઘર છે. હવામાં કોફીની સુગંધ અને દીવાલો પર લટકાવેલા પારંપરિક ચિત્રોની વચ્ચે ક્રિશ બેઠો છે. આજુબાજુ તમિલ ભાષાનો ગુંજારવ છે અને ક્રિશ પોતે એક અજાણ્યા પ્રદેશમાં હોવાનો અહેસાસ કરી રહ્યો છે. ત્યાં અનન્યાના પિતા પૂછે છે, “શું તને સાંભર ભાવે છે?” ક્રિશના મનમાં ડર છે, પણ તે સ્મિત સાથે કહે છે, “જી, ખૂબ જ.” [short pause] આ તે ક્ષણ છે જ્યાં બે રાજ્યોના સંસ્કારો એકબીજાની સામે આવીને ઉભા રહી જાય છે.

ચેતન ભગતની લેખનશૈલીની ખાસિયત એ છે કે તેઓ ગંભીર સામાજિક વિષયોને અત્યંત હળવી અને મનોરંજક રીતે રજૂ કરે છે. એક જગ્યાએ તેઓ લખે છે: “જ્યારે બે અલગ સંસ્કૃતિઓ લગ્નના તાંતણે બંધાય છે, ત્યારે તે માત્ર બે માણસોનું મિલન નથી હોતું, પણ તે બે ઇતિહાસોનું મિલન હોય છે.”

આ પુસ્તક માત્ર એક પ્રેમકથા નથી, પણ તે આધુનિક ભારતનું પ્રતિબિંબ છે. તે કહે છે કે પ્રેમમાં સંઘર્ષ તો આવશે જ, પણ શું તમારી જીદ તમારી સંસ્કૃતિની દીવાલ તોડવા માટે પૂરતી છે? આસારમાં ક્રિશ અને અનન્યાનો સંઘર્ષ આપણને હસાવે પણ છે અને વિચારતા કરી દે છે. [sigh]

શું અંતે આ બે અલગ રાજ્યો એક થઈ શકશે? કે પછી પરંપરાઓનો ભાર તેમના પ્રેમને કચડી નાખશે? આ સવાલનો જવાબ મેળવવા માટે અને આ સફરનો હિસ્સો બનવા માટે આ પુસ્તકને તમારે ચોક્કસ વાંચવું જોઈએ.