ફાઈવ પોઈન્ટ સમવન

તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ‘Five Point Someone’ પુસ્તકનું સર્જન કોઈ લેખકની કલ્પનામાંથી નહીં, પણ આઈ.આઈ.ટી. ના ભીડભાડભર્યા અને દબાણયુક્ત વાતાવરણમાં જીવતા હજારો વિદ્યાર્થીઓના ગૂંગળાયેલા શ્વાસમાંથી થયું છે. આ પુસ્તક માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ એવા લાખો યુવાનોનો અવાજ છે જેઓ માર્ક્સની રેસમાં પોતાની જાતને ખોઈ બેસે છે.

આઈ.આઈ.ટી. ના હોસ્ટેલના રૂમમાં રાતના બે વાગ્યા છે. રૂમમાં જૂના પુસ્તકો અને સિગારેટના ધુમાડાની મિશ્રિત ગંધ પ્રસરેલી છે. ટેબલ લેમ્પનો પીળો પ્રકાશ હરિ, રાયન અને આલોક ત્રણેયના થાકેલા ચહેરા પર પડે છે. તેઓ ‘ફાઈવ-પોઈન્ટર્સ’ છે—એટલે કે એવા વિદ્યાર્થીઓ જેઓ સિસ્ટમની નજરમાં નિષ્ફળ છે. હરિના મનમાં એક તરફ નેહા માટેનો પ્રેમ છે, તો બીજી તરફ પ્રોફેસર ચેરીયનનો ડર. રાયન બળવો કરવા માંગે છે, જ્યારે આલોક માટે આ ડિગ્રી એકમાત્ર સહારો છે.

એક દ્રશ્ય જે હજુ પણ માનસપટ પર તાજું છે: જ્યારે રાયન ગુસ્સામાં કહે છે, “આ સિસ્ટમ આપણને માણસ નથી, પણ મશીન બનાવવા માંગે છે, હરિ!” અને ત્યારે હરિ જવાબ આપે છે, “પણ રાયન, જો આપણે આ રેસમાંથી બહાર નીકળીશું, તો દુનિયા આપણને શું કહેશે?” [short pause]

આ સંવાદોમાં જ આ પુસ્તકનો આત્મા છે. ચેતન ભગતની લેખનશૈલી એટલી સરળ અને ધારદાર છે કે તે વાંચતી વખતે એવું લાગે જાણે તમે પોતે એ રૂમમાં બેઠા હોવ. તેઓ એક વાક્યમાં આખી વેદના કહી દે છે: “ગ્રેડ્સ વધારી શકાય છે, પણ જીવનના ગુમાવેલા વર્ષો ક્યારેય પાછા નથી આવતા.”

આ પુસ્તકનો સાચો હેતુ માત્ર શિક્ષણ પદ્ધતિની ટીકા કરવાનો નથી, પણ એ સમજાવવાનો છે કે એક જી.પી.એ. (GPA) તમારું મૂલ્ય નક્કી કરી શકતું નથી. [sigh] જ્યારે આલોક આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે સમજાય છે કે દબાણ કેટલું ઘાતક હોઈ શકે છે. શું આ ત્રણ મિત્રો આ કેદમાંથી બહાર નીકળી શકશે? શું તેમની દોસ્તી આ શિક્ષણના બોજ કરતાં મોટી સાબિત થશે? આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા માટે ‘Five Point Someone’ ને પૂરેપૂરું વાંચવું જ રહ્યું. આ વાર્તા તમને હસાવશે, રડાવશે અને અંતે તમને તમારા પોતાના સપનાઓ પર ફરી વિચાર કરવા મજબૂર કરશે.