ગૃહભંગ

શું તમે જાણો છો કે એમ.કે. ઇન્દિરાએ ‘Gruhabhanga’ નવલકથા લખવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેઓ એક સામાન્ય ગૃહિણી હતા અને આ પુસ્તકે કન્નડ સાહિત્યમાં સ્ત્રીઓના સંઘર્ષને એક નવો અવાજ આપ્યો હતો? આ માત્ર એક કૌટુંબિક ગાથા નથી, પણ એક એવી સફર છે જે હૃદયના દરેક ખૂણાને સ્પર્શી જાય છે.

એક દ્રશ્ય કલ્પના કરો. રસોડામાં ચૂલાનો ધુમાડો હજુ પણ હવામાં તરવરે છે, દીવાલો પર તેલના ડાઘા જાણે વર્ષોની વેદનાના નિશાન હોય તેમ દેખાય છે. ગૌરી એકલી બેઠી છે, ચૂલાની રાખ ઠંડી થઈ ગઈ છે, પણ તેના મનમાં સળગતા પ્રશ્નો શમવાનું નામ નથી લેતા. [short pause]

મને યાદ છે એ સંવાદ જે હૃદયને હચમચાવી દે છે. ગૌરી તેના પતિને પૂછે છે, “શું ઘરનો અર્થ માત્ર ચાર દીવાલો છે? કે પછી તે વિશ્વાસ જે આપણે એકબીજા પરથી ગુમાવી રહ્યા છીએ?” તેનો પતિ નિરુત્તર છે, અને તે મૌન આખી રૂમમાં ફેલાઈ જાય છે. [medium pause]

આ નવલકથાનો મુખ્ય સૂર એ છે કે પરંપરાગત માળખામાં સ્ત્રીનું અસ્તિત્વ કેટલું નાજુક હોય છે. એમ.કે. ઇન્દિરાની કલમ અદભૂત છે. તેઓ લખે છે, “સ્ત્રીનું જીવન એ વહેતી નદી જેવું છે, જે પથ્થરો સાથે અથડાય તો પણ પોતાનો રસ્તો શોધી લે છે.” તેમની ભાષામાં એક અનોખી કરુણા છે. તે સમાજના તે છૂપા સત્યોને બહાર લાવે છે જે મોટાભાગે લોકો જોવાનું ટાળે છે.

ગૌરી જ્યારે પોતાની આંતરિક એકલતા સાથે લડે છે, ત્યારે તે ફક્ત પોતાના પરિવારને નથી બચાવતી, પણ પોતાની જાતને શોધે છે. [sigh] તેના ડર, તેની આકાંક્ષા અને તેનો અડગ વિશ્વાસ – બધું જ આ પુસ્તકના પાને પાને જીવંત થાય છે.

શું ગૌરીનું આ ઘર ફરીથી એક થઈ શકશે? કે પછી આ તૂટવાની પ્રક્રિયા જ તેના અસ્તિત્વની નવી શરૂઆત હશે? આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા માટે ‘Gruhabhanga’ વાંચવી જ રહી. આ પુસ્તક તમને વિચારતા કરી દેશે, રડાવશે અને અંતે એક નવી દ્રષ્ટિ આપશે. એક એવી સફર જે અધૂરી છોડી શકાય તેમ નથી.