મહામાનવ સરદાર

શું તમે જાણો છો કે ભારતની અખંડિતતાનો પાયો નખાયો ત્યારે દેશની ૫૬૦થી વધુ રિયાસતો પાસે પોતાની અલગ સેના અને કાયદા હતા? આઝાદી પછી ભારત નામનો નકશો વિખેરાઈ જવાની અણી પર હતો ત્યારે એક માણસે પોતાની દ્રઢતાથી આ ટુકડાઓને એક તાંતણે બાંધ્યા હતા. દિનકર જોષીનું પુસ્તક “Mahamanav Sardar” એ એક એવા લોખંડી પુરુષની ગાથા છે, જેમણે ભારતને એક રાષ્ટ્ર તરીકે જીવંત રાખ્યું.

આ પુસ્તકનો મુખ્ય સાર એ છે કે, અડગ મનોબળ અને વ્યવહારુ બુદ્ધિ હોય તો કોઈપણ અશક્ય કામને પણ શક્ય બનાવી શકાય છે.

દિનકર જોષી એક અનુભવી લેખક છે, જેમણે સરદાર પટેલના જીવનના દરેક પાસાને ખૂબ જ નજીકથી તપાસ્યા છે. તેઓ લખે છે, “સરદાર એટલે પથ્થર જેવું મજબૂત હૃદય પણ મા જેવી કરુણા.” આ વાક્ય સમજાવે છે કે સરદાર માત્ર કઠોર રાજનેતા નહોતા, પણ દેશ માટે પીગળતું એક સંવેદનશીલ હૃદય પણ ધરાવતા હતા. [short pause]

લેખક ચાર મુખ્ય દાવાઓ રજૂ કરે છે: પ્રથમ, સરદારની વાટાઘાટ કરવાની અદભૂત શક્તિ, જેનાથી તેમણે રાજા-મહારાજાઓને સમજાવ્યા. બીજું, બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ખેડૂતોનું સંગઠન કરીને તેમણે બતાવી દીધું કે અહિંસામાં પણ તાકાત હોય છે. ત્રીજું, વહીવટી તંત્રની રચના કરીને તેમણે ભારતને આંતરિક સુરક્ષા આપી. ચોથું, દેશના ભાગલા વખતે થયેલી હિંસા સામે તેમણે જે રીતે શાંતિ સ્થાપી તે તેમની રાજકીય પરિપક્વતા દર્શાવે છે.

કેટલાક ટીકાકારો કહે છે કે સરદાર અને નેહરુ વચ્ચે આર્થિક નીતિઓ બાબતે મતભેદ હતા. દિનકર જોષી તેનો જવાબ આપે છે કે, આ મતભેદો વ્યક્તિગત નહોતા, પણ દેશને આગળ વધારવા માટેના બે અલગ દ્રષ્ટિકોણ હતા, જે સરદારે હંમેશા રાષ્ટ્રહિતમાં ગૌણ રાખ્યા હતા. [medium pause]

આ પુસ્તક વાંચતા તમને અનુભવાશે કે સરદાર પટેલનું જીવન એટલે માત્ર ઇતિહાસના પાના નથી, પણ એક એવી પ્રેરણા છે જે આજે પણ આપણને દેશપ્રેમની યાદ અપાવે છે. આજના યુગમાં જ્યારે આપણે ઘણીવાર દિશાહીન અનુભવીએ છીએ, ત્યારે “Mahamanav Sardar” આપણને યાદ કરાવે છે કે અડગ મનોબળ અને વ્યવહારુ બુદ્ધિ હોય તો કોઈપણ અશક્ય કામને શક્ય બનાવી શકાય છે. શું તમે જાણવા તૈયાર છો કે એક વ્યક્તિ આખા દેશનું નસીબ કેવી રીતે બદલી શકે?