ਭਕਤੀ ਯੋਗਾ

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ ਕਿ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।

ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ “Bhakti Yoga” ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝਣੀ ਆਸਾਨ ਹੈ: ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਤੀ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ‘ਗੌਣੀ ਭਗਤੀ’, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਪਰਾ ਭਗਤੀ’, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਪਿਆਰ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਆਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਹੈ।” ਇਹ ਕਥਨ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਭਗਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।

ਕਈ ਲੋਕ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਜਾਗਰੂਕ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ‘ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਬਦਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। [sigh] ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖੋਜ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਹਬੀ ਕੱਟੜਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਇਹ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਰਸਤਾ ਅਮਲੀ ਹੈ? ਪਰ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਤਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ‘ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਲੋਅ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ?