സെയ് സമയ്

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കൊൽക്കത്തയുടെ ആത്മാവിനെ ഇതിനോളം തീവ്രമായി ഒപ്പിയെടുത്ത മറ്റൊരു നോവൽ ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യത്തിൽ ഇല്ല. സുനിൽ ഗംഗോപാധ്യായയുടെ “Sei Samay” വെറുമൊരു ചരിത്രരചനയല്ല, മറിച്ച് പഴയ ബംഗാളിന്റെ രക്തം തുടിക്കുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ പുനർവായനയാണ്. ആധുനികതയുടെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും സംഘർഷങ്ങളിൽ ഉരുകിത്തീർന്ന ഒരു തലമുറയുടെ കഥയാണിത്.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കൊൽക്കത്തയിലെ ഒരു സായാഹ്നം. അലക്സാണ്ടർ ഡഫ് സ്ഥാപിച്ച കോളേജിലെ ഒരു മുറി. മണ്ണെണ്ണ വിളക്കിന്റെ മങ്ങിയ വെളിച്ചം ചുവരുകളിൽ നിഴലുകൾ നെയ്യുന്നു. വായുവിൽ ഈർപ്പവും പുസ്തകങ്ങളുടെ ഗന്ധവും തങ്ങിനിൽക്കുന്നു. മൈക്കൽ മധുസൂദൻ ദത്ത് ജനാലയ്ക്കൽ നിൽക്കുന്നു. പുറത്ത് ഗംഗാ നദിയുടെ ഇരുണ്ട ഒഴുക്ക്. അദ്ദേഹം പുകവലിക്കുന്നുണ്ട്, പുകച്ചുരുളുകൾ മുറിയിലെ നിശബ്ദതയെ കീറിമുറിക്കുന്നു. അവിടെയുണ്ട് ഒരു സംഭാഷണം, ഞാൻ ഒരിക്കലും മറക്കാത്ത ഒന്ന്. വിദ്യാനഗറിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ ശബ്ദത്തിൽ അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു: “നാം പുതിയ ലോകത്തെ സ്വപ്നം കാണുമ്പോൾ, നമ്മുടെ വേരുകൾ മുറിക്കപ്പെടുകയല്ലേ?” അതിന് മറുപടിയായി മധുസൂദന്റെ സ്വരം ഉയരുന്നു, ഒരുതരം സന്ദേഹത്തോടെ: “വേരുകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടാലേ ഈ മണ്ണിൽ നിന്ന് നമ്മൾക്ക് പറന്നുയരാൻ കഴിയൂ.” [short pause]

സുനിൽ ഗംഗോപാധ്യായയുടെ രചനാവൈഭവം ഇവിടെയാണ് തെളിയുന്നത്. ചരിത്രത്തിലെ അതികായന്മാരെ വെറും പ്രതിമകളായല്ല, മറിച്ച് ആഗ്രഹങ്ങളും ഭയങ്ങളുമുള്ള സാധാരണ മനുഷ്യരായാണ് അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. ഇഷിർ ചന്ദ്ര വിദ്യാസാഗറിന്റെ ഉൾത്തടത്തിലെ സംഘർഷങ്ങൾ വായനക്കാരെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിക്കും. അധികാരത്തെക്കാൾ ഉപരി, ഒരു സമൂഹം എങ്ങനെയാണ് സ്നേഹത്തെയും പരിഷ്കരണത്തെയും ഭയക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഈ നോവലിന്റെ ഉൾക്കാമ്പ്. [medium pause]

‘Sei Samay’ എന്ന കൃതിയിൽ ഭാഷ വെറും വാക്കുകളല്ല, അതൊരു അനുഭവം തന്നെയാണ്. “കാലം ഒരു നദിയെപ്പോലെയാണ്, അത് ഒഴുകുമ്പോൾ പഴയതെല്ലാം മണൽത്തരികളായി മാറുന്നു” എന്ന് സുനിൽ എഴുതുമ്പോൾ, വായനക്കാരൻ താൻ ജീവിക്കുന്ന കാലത്തെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുപോകുന്നു. [sigh]

ഈ കഥ അവസാനിക്കുന്നില്ല, പകരം വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമായി അത് ബാക്കി നിൽക്കുന്നു. ഈ വിപ്ലവകാലത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം എന്താണ്? ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം തേടാൻ ‘Sei Samay’ തീർച്ചയായും വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകളിൽ നിന്ന് ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റ ഈ ഇതിഹാസസൃഷ്ടി നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നു.