ਨਥਮਧਾਲਾ ਚਾਂਗਦੇਵ

ਕੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੀ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਡੇਗਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ? ਇਹ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੋ ਵੀ. ਵੀ. ਸ਼ਿਰਵਾਡਕਰ (ਕੁਸੁਮਾਗ੍ਰਜ) ਦੀ ਰਚਨਾ “Nathmadhala Changdev” ਦੇ ਹਰ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ: ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਦੇਵ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੀ ਅਥਾਹ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜੋਗੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। “Nathmadhala Changdev” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਯਾਤਰਾ ਹੈ।

ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਚਾਂਗਦੇਵ ਨੇ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਖਾਲੀ ਪੱਤਰ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਉਹ ਚਾਂਗਦੇਵ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਖਾਲੀਪਨ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਖਾਲੀ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੱਚਾਈ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਚਾਂਗਦੇਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। [short pause] ਚਾਂਗਦੇਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਤਪ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੈ।

ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕੁਸੁਮਾਗ੍ਰਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਗਿਆਨ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਗਿਆਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਸ਼ੂਨਯ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।” ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।

ਇਹ ਰਚਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ‘ਸ਼ੂਨਯ’ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਬਾਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ? [medium pause] ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ “Nathmadhala Changdev” ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਲੁਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦੇਵੇ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਉਹ ਕੰਧ ਕਦੋਂ ਡਿੱਗੇਗੀ?