ਨਾਲੂਕੇੱਟੂ (ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਘਰ)

ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਲੂਕੇੱਟੂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਇਹ ਹੈ “Nalukettu (The Ancestral Home)”, ਜਿਸਨੂੰ ਐਮ. ਟੀ. ਵਾਸੁਦੇਵਨ ਨਾਇਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਅੱਪੁਨੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਘਰ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਤੜਫ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੱਪੁਨੀ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਇਹ ਘਰ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਹਾਂ?” ਮਾਮੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਸੂਮ ਮਨ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਪੁਨੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਜਾਲ ਹਨ?

ਐਮ. ਟੀ. ਵਾਸੁਦੇਵਨ ਨਾਇਰ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੜਨ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” [sigh]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਸਿਰਜਦੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਅੱਪੁਨੀ ਉਸ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਘਰ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ ਲੱਭ ਸਕੇਗਾ? ਜਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ “Nalukettu (The Ancestral Home)” ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।