એનિપ્પાદિકલ

શું સત્તાના શિખરે પહોંચવા માટે માણસે પોતાની આત્માના ટુકડા વેચવા પડે છે? શું સીડીના પગથિયાં ચડતી વખતે નીચે પડેલા પોતાના આદર્શોને પાછા જોવાની પણ કોઈ જરૂર રહેતી નથી? કાક્કનાદાનની કલમમાંથી સર્જાયેલી કૃતિ ‘Enippadikal’ આ સવાલનો એક કંપાવનારો જવાબ આપે છે.

આ એક એવા માણસની કથા છે જેની આંખોમાં શરૂઆતમાં આદર્શોનું તેજ હતું, પણ સરકારી નોકરીના અંધારા ભ્રષ્ટાચારમાં તે તેજ કેવી રીતે ઓગળી ગયું, તે સમજવું એટલે માનવીય પતનની એક કરુણ સફર. [medium pause]

કાક્કનાદાન એક દ્રશ્ય આલેખે છે: શ્રીધરન પોતાની ઓફિસની ખુરશી પર બેઠો છે. રૂમમાં ફાઈલોની ગંધ છે, ભેજવાળી હવા અને દીવાલ પર લટકતી જૂની ઘડિયાળનો ટીક-ટીક અવાજ તેને સતત યાદ અપાવે છે કે સમય નીકળી રહ્યો છે. તે પોતાની જ અંતરાત્મા સાથે લડે છે. એક સીન મને હજુ પણ યાદ છે, જ્યાં એક ભ્રષ્ટ સહયોગી તેને કહે છે, “શ્રીધરન, આ દુનિયામાં બે પ્રકારના લોકો હોય છે; જે સીડી બનાવે છે અને જે તેના પર ચડીને બીજાને કચડે છે.” [short pause]

શ્રીધરન મનોમન વિચારે છે: “શું મારું આખું અસ્તિત્વ માત્ર એક ખુરશીની ઊંચાઈ માપવા માટે જ છે?” તેને ડર છે કે જો તે નહીં બદલાય, તો તે ભૂલાઈ જશે. પણ આ બદલાવની કિંમત તેને પોતાના પરિવાર અને પોતાની જાતથી દૂર કરી દે છે.

‘Enippadikal’ માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ એ સત્ય છે જે સમજાવે છે કે સત્તા કેવી રીતે માણસને અંદરથી પોલો કરી નાખે છે. કાક્કનાદાનનું ગદ્ય ધારદાર છે, જાણે કોઈ અરીસો જે તમારી નૈતિકતાને ઉઘાડી પાડે છે. લેખક લખે છે તેમ, “દરેક પગથિયું સફળતાનું નથી હોતું, કેટલાંક પગથિયાં તો માણસને તેના વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.”

જ્યારે શ્રીધરન અંતે એકલા પડી જાય છે, ત્યારે તે ઊંચાઈ પરથી નીચે જુએ છે. શું ત્યાં પાછા ફરવાનો કોઈ રસ્તો બાકી છે? આ સવાલના જવાબમાં જ આ કૃતિનો સાચો જીવ છુપાયેલો છે. આ પુસ્તક તમને માત્ર વિચારવા પર જ મજબૂર નહીં કરે, પણ તમારી અંદરના સત્યને પડકારશે.