सुगंधि एन्ना अंदल देवनायकी

जेव्हा इतिहास रक्ताने लिहिला जातो, तेव्हा सत्याचा चेहरा नेमका कोणता असतो? आपण ज्याला ‘इतिहास’ म्हणतो, तो केवळ वस्तुस्थितीचा सांगाडा असतो की सत्तेने आपल्याला सोयीस्कररीत्या दिलेले एक मुखवटे? या प्रश्नांच्या चक्रात अडकवणारे एक प्रगल्भ कथानक म्हणजे टी. डी. रामकृष्णन यांची कादंबरी ‘Sugandhi Enna Andal Devanayaki’.

ही कथा सुरू होते प्राग शहराच्या एका गूढ वातावरणात, जिथे कथानकाचा नायक सुगंधी नावाच्या तरुणीच्या मोहिमेत ओढला जातो. सुगंधी ही अंदाल देवनायकी या ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाचा शोध घेत आहे. [short pause] प्रॅगच्या जुन्या वाचनालयातील मंद उजेडात, कागदाचा जुनाट वास दरवळत असताना, ते दोघे इतिहासाची धूळ झाडत आहेत. तिथे सुगंधीचा आवाज थरथरतो, “जे घडलेच नाही, त्याचा पुरावा आम्ही का शोधतोय?” तेव्हा नायक तिला विचारतो, “सत्य शोधणे हा गुन्हा आहे की सत्य लपवणे?” हा संवाद केवळ दोन व्यक्तींमधील नाही, तर तो आपल्या अस्तित्वाच्या मुळाशी जाणारा प्रश्न आहे.

टी. डी. रामकृष्णन यांनी केवळ एक गूढ कथा लिहिलेली नाही, तर त्यांनी इतिहासाचे राजकारण कसे केले जाते, याचे विदारक चित्रण केले आहे. अंदाल देवनायकीचे आयुष्य आणि श्रीलंकेतील तामिळ विस्थापितांचे दुःख जेव्हा एकमेकांत गुंफले जातात, तेव्हा वाचकाला एक भीषण सत्य जाणवते—इतिहासाचा वापर हिंसाचाराचे समर्थन करण्यासाठी केला जात आहे.

[medium pause]

लेखकाची लेखणी इतकी धारदार आहे की, प्रत्येक पानावर इतिहासाचा एक थर उलगडत जातो. ते लिहितात, “इतिहास हा मृत व्यक्तींचा असा आरसा आहे, ज्यामध्ये जिवंत लोक फक्त स्वतःचे प्रतिबिंब पाहतात.” ही कादंबरी मानवी स्वभाव, सत्ता आणि स्मृती यांच्यातील संघर्षाचे एक महाकाव्य आहे. हे केवळ एक पुस्तक नसून, आपल्या मेंदूला आणि हृदयाला हादरवून सोडणारा एक अनुभव आहे.

अंदाल देवनायकी नेमकी कोण होती? आणि इतिहासाच्या गडद पडद्याआड कोणती रहस्ये लपलेली आहेत? सुगंधीचा हा प्रवास तुम्हाला अशा एका टोकावर नेऊन सोडेल, जिथून परत येताना तुम्ही पूर्वीसारखे उरणार नाही. [long pause] तुम्हालाही पडेल का इतिहासाचा हा गुंता सोडवण्याची साद?