ચિત્તા લાહુ (વ્હાઇટ બ્લડ)

બચન સિંહ, જેની આંખોમાં ગરીબીની રાખ નીચે દબાયેલો એક જીવતો અંગાર છે, તે આજે એક એવી દુવિધામાં ઊભો છે જ્યાં તેની પ્રામાણિકતા તેના અસ્તિત્વને જ જોખમમાં મૂકી રહી છે. તે પંજાબના એવા સમયમાં જીવે છે જ્યાં શિક્ષણ અને સત્તાના નામે શોષણનો એક અંધકારમય ખેલ ખેલાઈ રહ્યો છે.

‘Chitta Lahu (White Blood)’ માં નાનક સિંહ વાચકને વીસમી સદીની શરૂઆતના પંજાબના એવા ખૂણાઓમાં લઈ જાય છે, જ્યાં ગરીબનું લોહી પાણી કરતાં પણ સસ્તું ગણાય છે. બચન સિંહના મનમાં ચાલતું તોફાન આ નવલકથાનો આત્મા છે. તે વિચારે છે: “શું સમાજની આ નૈતિક સડન સામે ઝૂકી જવું એ જ જીવન છે, કે પછી તેને પડકારવું એ મૃત્યુને આમંત્રણ આપવા જેવું છે?”

એક દ્રશ્ય જે હજુ પણ માનસપટ પર અંકિત છે: ગામના જમીનદારના મહેલનો ઓરડો, જ્યાં હવામાં જૂના લાકડાની ગંધ અને ઠંડી સીતલતા છે. સૂર્યનો એક આછો કિરણ ધૂળની ડમરીઓ વચ્ચેથી અંદર આવીને બચન સિંહના મેલા કપડાં પર પડે છે. [short pause] ત્યાં જમીનદાર કટાક્ષમાં કહે છે, “બચન, આ દુનિયામાં બે જ પ્રકારના માણસો છે—એક જે લોહી આપે છે અને બીજા જે તેને પીવે છે. તારે શું બનવું છે?” બચન સિંહ નીચું જોઈને જવાબ આપે છે, “સાહેબ, લોહી પીવાથી પેટ ભરાય, પણ લોહી વહેવડાવવાથી કદાચ અંતરાત્મા જીવતો રહે.”

નાનક સિંહે અહીં માનવ સંવેદનાઓની જે ગૂંથણી કરી છે તે અજોડ છે. તે સાબિત કરે છે કે સત્તાના નશામાં અંધ થયેલા સમાજમાં પણ પ્રેમ અને ન્યાયનો એક નાનકડો દીવો કઈ રીતે તોફાન સામે લડે છે. [sigh] તેમની ભાષામાં એક એવી ધાર છે જે સીધી હૃદયને ચીરી નાખે છે. તે લખે છે, “લોહી સફેદ ત્યારે જ થાય છે જ્યારે માણસ પોતાની જ આત્માનો સોદો કરી બેસે છે.”

આ વાર્તા માત્ર એક સંઘર્ષ નથી, પણ એક દર્પણ છે. શું બચન સિંહ આ અન્યાયી માળખાને તોડી શકશે? કે પછી તે પણ આ ભ્રષ્ટ વ્યવસ્થાનો એક હિસ્સો બની જશે? આ પ્રશ્નનો જવાબ ‘Chitta Lahu (White Blood)’ ના પાને પાને ગુંજે છે. શું તમે જાણવા તૈયાર છો કે આ સામાજિક કુરુતિઓ સામે અંતિમ વિજય કોનો થાય છે?