ਤਾਰੋ ਮਾਰੋ ਸੰਬੰਧ

ਕੀ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਖਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਇਹ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੋ ਕੁੰਦਨਿਕਾ ਕਪਾਡੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ “Taro Maro Sambandh” ਦੇ ਹਰ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਕਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਲਾ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਪੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਪਏ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਧਮ, ਭਿੰਨੀ ਜਿਹੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ। ਬੇਲਾ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਬੁਰਸ਼ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਫੇਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਬੀਤੇ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਦਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਠੰਢਕ ਹੈ। ਦਇਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਬੇਲਾ, ਤੂੰ ਜਿਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਇਨਸਾਨ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲੇ-ਵਿਸਰੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ।” ਬੇਲਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, “ਪਰ ਕੀ ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜ ਸਕਾਂ?” [sigh]

ਕੁੰਦਨਿਕਾ ਕਪਾਡੀਆ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਇੰਨਾ ਸੂਖਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਹ ਦਰਪਣ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਅਧੂਰਪਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਵੈ-ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਰੋਹਨ ਦਾ ਪਾਤਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮਿਲਾਪ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣ। ਬੇਲਾ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ—ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਂਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ—ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕੇਗੀ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?

ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਖੁਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।