ਅਸੁਰ ਵਿਥਾ

‘Asuravithu’ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੇਰਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਗਾਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਨੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਐਮ. ਟੀ. ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਉਸ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬੋਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗੋਵਿੰਦਨਕੁੱਟੀ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ, ‘ਥਾਰਵਾਦੂ’ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਉੱਤੇ ਉੱਗੀ ਕਾਈ ਉਸ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। [medium pause] ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦਨਕੁੱਟੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਰ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਕੁਝ ਹਾਂ?” ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬਗਾਵਤ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਹੈ: “ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਨੂੰ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।” ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, “ਤੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ, ਗੋਵਿੰਦਨਕੁੱਟੀ?” [sigh] ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਤੜਪ ਹੈ।

‘Asuravithu’ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਭੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਵਕਤ ਦੇ ਪਹੀਏ ਹੇਠਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇੰਝ ਪਿਸ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ।” [short pause]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੱਭੋਗੇ? ਕੀ ਗੋਵਿੰਦਨਕੁੱਟੀ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਗਾਨਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।