ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ

ਵੇਰਾ ਕਲੇਥੋਰਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਭੇਤ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਟਾਪੂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਂ ਹੋਰ ਅਜਨਬੀ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਅਗਥਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੀ ਮਾਸਟਰਪੀਸ “And Then There Were None” ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪਲ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ દਸ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਗੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹਨੇਰਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। [short pause]

ਇੱਕ ਸੀਨ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਵਾਰਗ੍ਰੇਵ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, “ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।” ਫਿਲਿਪ ਲੋਮਬਾਰਡ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਵਾਂਗੇ?” ਵਾਰਗ੍ਰੇਵ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਤੈਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਂ ਦਾ ਉਹ ਤਣਾਅ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਗਥਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਨਿਆਂ, ਗੁਨਾਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅਟੱਲ ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। [sigh]

ਜਦੋਂ ਡਰ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਕਸੂਰ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੱਚ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੋਗੇ।