ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਯੋਗੀ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ‘Shriman Yogi’ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਣਜੀਤ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ? [short pause] ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ਫੜੀ ਸੀ। [medium pause]

ਰਣਜੀਤ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਾਦੂ ਹੈ। [short pause] ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸਵਰਾਜ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵੈਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।” [long pause] ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਪਨਹਾਲਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। [short pause] ਬਾਹਰ ਰਾਤ ਦਾ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। [short pause] ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। [medium pause] ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੈ। [uhm] [short pause] ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, “ਕੀ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਲੀਦਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਸਕੇਗਾ?” [long pause]

ਰਣਜੀਤ ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸ-ਪੋਸਤ ਦੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। [short pause] ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਦੂਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। [medium pause] ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ। [short pause] ਜਦੋਂ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? [short pause] ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ‘Shriman Yogi’ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। [medium pause] ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣੋ।