द व्हॉल्ट ऑफ विष्णू

अतर्क्य सामर्थ्य आणि त्यामागील भयाण रहस्य यांचा शोध घेताना होणारी अस्वस्थता—हीच भावना ‘The Vault of Vishnu’ या कादंबरीच्या केंद्रस्थानी आहे. जेव्हा डोकलामच्या पठारावर भारतीय सैनिकांचा सामना अशा शत्रूशी होतो, ज्यांच्या हालचाली मानवी कल्पनेच्या पलीकडे वेगवान आहेत, तेव्हा इतिहासाच्या धुलिकणांमध्ये गाडलेले एक भयानक सत्य पुन्हा जिवंत होते.

अश्विन सांघी यांनी या कथेत विज्ञानाची प्रगती आणि प्राचीन दंतकथा यांची एक थरारक वीण गुंफली आहे. विंग कमांडर परमजीत ‘पॅम’ खुराना जेव्हा या गूढ प्रकरणाचा तपास सुरू करते, तेव्हा तिला जाणवते की ही केवळ लष्करी रणनीती नाही, तर मानवी मर्यादा ओलांडण्याची एक घातक धडपड आहे. चिनी प्रयोगशाळेत सुरू असलेले ‘EVE’ नावाचे जैव-रासायनिक संशोधन सातव्या शतकातील भिक्षू झुआनझांग यांच्या प्रवासाशी कसे जोडलेले आहे? याचे उत्तर चिदंबरम मंदिरातील तीन पल्लव कलशांमध्ये दडलेले आहे.

येथे एक प्रसंग आहे जो थरकाप उडवतो: पॅम एका अंधाऱ्या खोलीत उभी आहे, जिथे हवेत जळलेल्या औषधी वनस्पतींचा एक जड, कडू वास दरवळतोय. लॅबच्या निळ्या प्रकाशात तिचे डोळे समोरच्या स्क्रीनवर स्थिरावतात, जिथे ‘टर्बो-बूस्ट’ झालेल्या सैनिकांच्या स्नायूंची हालचाल एखाद्या यंत्रासारखी अचूक दिसतेय. [short pause]

“ही केवळ औषधे नाहीत, पॅम. हा तो वारसा आहे जो निसर्गाने मानवाला दिला होता, पण आपण त्याचा वापर विनाशासाठी करतोय,” डॉ. राजा राव यांचा आवाज शांत पण गंभीर आहे. त्यावर पॅम विचार करते, “जर वडिलांनी आयुष्यभर ज्या रहस्याचे रक्षण केले, तेच आज जगाचा विनाश करणार असेल, तर?” [sigh]

अश्विन सांघींची लेखणी इतिहासाला वर्तमानाशी जोडते. ते लिहितात, “इतिहास हा धडा नसून ती एक जिवंत ऊर्जा आहे, जी योग्य हातात पडल्यास वरदान आणि चुकीच्या हातात पडल्यास शाप ठरू शकते.” हे पुस्तक सत्ता, लोभ आणि मानवी सीमा ओलांडण्याच्या हव्यासावर भाष्य करते.

पॅमच्या तपासात जेव्हा तिचा मृत घोषित केलेला पिता जिवंत असल्याचे समोर येते, तेव्हा कथेचा नूर बदलतो. दगा, विश्वासघात आणि इतिहासाची पाने उलटताना काय गमावले आणि काय सापडले? हा संघर्ष वाचकाला शेवटपर्यंत खिळवून ठेवतो. मानवी महत्त्वाकांक्षा जेव्हा निसर्गाच्या नियमांना आव्हान देते, तेव्हा काय घडते? हे जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तक वाचायलाच हवे.