तारो मारो संबंध

संध्याकाळची ती मऊ, पिवळसर उबदार ऊब खोलीत पसरली आहे. खिडकीतून येणारा वारा जुन्या पुस्तकांच्या आणि ओल्या मातीच्या वासाने भरलेला आहे. बेला समोरच्या आरशाकडे पाहतेय, पण तिथे तिला फक्त स्वतःचा चेहरा नाही, तर तिच्या आत दाटलेल्या प्रश्नांची गर्दी दिसतेय. कुंदनिका कापडिया यांच्या “Taro Maro Sambandh” मधील हा तो क्षण, जिथे बेलाला जाणवते की तिने बाहेर शोधलेले प्रेम हे प्रत्यक्षात तिच्या स्वतःच्या अपूर्णतेचे प्रतिबिंब होते.

ही कथा एका अशा स्त्रीची आहे जी नात्यांच्या गुंतागुंतीतून स्वतःला शोधण्याचा प्रयत्न करते. “Taro Maro Sambandh” मध्ये कुंदनिका कापडिया मानवी संबंधांच्या पलीकडे जाऊन, आत्मसन्मानाच्या प्रवासावर प्रकाश टाकतात. त्या लिहितात, “जेव्हा आपण दुसऱ्यामध्ये स्वतःचे सुख शोधतो, तेव्हा आपण प्रेमाचे गुलाम बनतो; पण जेव्हा आपण स्वतःमध्ये पूर्ण होतो, तेव्हा प्रेम हे बंधन न राहता मुक्त आकाश बनते.”

एक असा प्रसंग जो वाचकांच्या मनात कायमचा घर करतो, तो म्हणजे बेला आणि दया यांच्यातील संवाद. [short pause] दया शांतपणे विचारते, “बेला, तू आरशात काय शोधतेयस? स्वतःच्या चुका की स्वतःची ओळख?” बेलाचे उत्तर ओठापर्यंत येऊन अडकते. तिचे अंतर्मन ओरडून सांगत असते की, तिला कोणाची तरी साथ हवी आहे, पण त्यासोबतच ती कोणालाही स्वतःच्या आयुष्याची सूत्रे देऊ इच्छित नाही. ही भीती आणि ही ओढ यांचा संघर्ष म्हणजे हे पुस्तक. [sigh]

कुंदनिका कापडिया यांचे लेखन म्हणजे संवेदनेचा एक महासागर आहे. प्रत्येक ओळीत एक सांत्वन आहे, एक जाणीव आहे. समाजाच्या अपेक्षा आणि व्यक्तीच्या अंतरीची ओढ यांच्यातील दरी त्या किती सहजपणे मांडतात! हे केवळ एका स्त्रीच्या प्रवासाचे वर्णन नाही, तर हे पुस्तक मानवी नात्यांच्या मुळापर्यंत पोहोचते.

शेवटी, बेलाला उमजते की तिचे आयुष्य कोणा एका व्यक्तीवर अवलंबून नाही, तर तिची पूर्णता तिच्याच स्वत्वात आहे. पण, हा प्रवास इथेच संपत नाही. ज्या क्षणी तिला ही जाणीव होते, त्या क्षणी तिच्या आयुष्यात रोहन येतो. ही भेट एक योगायोग आहे की नियतीची नवी परीक्षा? बेलाच्या या प्रवासात तुम्हीही स्वतःचा एक अंश शोधाल का?