अपॉइंटमेंट विथ डेथ

एका अशा घराची कल्पना करा जिथे स्वातंत्र्य असूनही कोणीही मुक्त नाही, आणि जिथे मृत्यूची आज्ञा ही केवळ एक इच्छा नसून एक ‘गरज’ बनते. ‘Appointment with Death’ मधील हीच ती अस्वस्थ करणारी विरोधाभास आहे, जिथे हत्येचा विचार हा गुन्ह्यापेक्षाही अधिक एका सुटकेचा मार्ग वाटू लागतो.

जेरुसलेमच्या उष्ण हवेत, जिथे इतिहासाच्या खुणा आजही जिवंत आहेत, तिथे हरक्यूल पॉयरो एका विचित्र वाक्याने थबकतो: “तिला मारणे गरजेचे आहे, हे तुला समजत नाही का?” हे शब्द एका कुटुंबाच्या भयानक बंदिस्त आयुष्याचा आरसा आहेत. बॉयटन कुटुंबाची प्रमुख, श्रीमती बॉयटन, एक अशी स्त्री आहे जिने आपल्या मुलांवर केवळ शारीरिक नाही, तर मानसिक गुलामगिरीची बेडी ठोकली आहे. तिची उपस्थिती एखाद्या कोळ्यासारखी आहे, जी आपल्या जाळ्यात अडकलेल्यांना गुदमरून मारते.

मला आजही तो प्रसंग आठवतो जेव्हा सारा किंग, एक तरुण डॉक्टर, या कुटुंबातील कोंडलेल्या मुलांच्या डोळ्यांत पाहते. तिथे भीतीपेक्षाही अधिक एक ‘प्राण्यासारखी सहनशीलता’ दिसते. जेव्हा हे कुटुंब पेट्राच्या वाळवंटी शहरात पोहोचते, तेव्हा वातावरणातला ताण इतका घट्ट होतो की श्वास घेणे कठीण होते. श्रीमती बॉयटन खुर्चीत शांत बसली आहे, पण तिच्या आजूबाजूला असलेल्या लोकांच्या मनात वादळ शमलेले नाही.

अगाथा ख्रिस्ती यांची लेखणी येथे केवळ एक रहस्य उलगडत नाही, तर मानवी मनाच्या अंधाऱ्या कोपऱ्यांचा वेध घेते. त्या लिहितात, “काही माणसे इतकी सत्ताप्रिय असतात की, त्यांना मारणे हा एक नैतिक धर्म वाटू लागतो.” [short pause] ही कादंबरी केवळ एका हत्येचा तपास नाही; हे सत्ता, मानसिक अत्याचार आणि अखेरीस मिळणाऱ्या स्वातंत्र्याचे एक भयाण चित्रण आहे.

जेव्हा पॉयरो या प्रकरणाचा छडा लावतो, तेव्हा समोर येणारे सत्य थक्क करणारे असते. श्रीमती बॉयटनचा मृत्यू हा केवळ एक अपघाताचा भास आहे, पण पडद्यामागे लपलेली गुपिते अधिकच गडद आहेत. [sigh] काय खरंच मृत्यू हा शेवट असतो, की तो एका नवीन आयुष्याचा दरवाजा? जर तुम्हाला हे जाणून घ्यायचे असेल की गुन्हेगाराचा मुखवटा कसा उतरवला जातो, तर ही गोष्ट तुम्हाला शेवटपर्यंत बांधून ठेवेल.