ಹೀರಾ ರಾಂಝಾ

ವಾರಿಸ್ ಶಾ ಅವರು 1766ರಲ್ಲಿ “Heer Ranjha” ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಒಂದು ಬಂಡಾಯದ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಲು ವಾರಿಸ್ ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೀವನದ ಪ್ರೇಮ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ದೃಶ್ಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಮಳ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಕೆಂಪಗೆ ಕರಗುತ್ತಾ ನದಿಯ ನೀರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ರಂಜಾ ತನ್ನ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ವಿರಹದ ನೋವು ಮತ್ತು ಅತೀವವಾದ ತೃಷೆ ಎರಡೂ ಇದೆ. [short pause] ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೀರಾ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವಿದೆ.

“ನೀನು ಯಾರು? ಈ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯ?” ಎಂದು ಹೀರಾ ಕೇಳಿದಾಗ, ರಂಜಾ ತನ್ನ ಕೊಳಲನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, “ನನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನೇ ನಾನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ,” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಸಾರಾಂಶವು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮವಲ್ಲ, ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಹಂಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ. ವಾರಿಸ್ ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ “ಪ್ರೀತಿಯೇ ದೈವತ್ವ” ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲೂ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. “ಪ್ರೀತಿಯು ಬೆಂಕಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಗುವವರು ಮಾತ್ರ ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ,” ಎಂಬ ಸಾಲು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. [sigh]

ಹೀರಾ ಮತ್ತು ರಂಜಾ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಾಳದಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದೇ ಒಂದು ಹಂಬಲ – ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಾಳುವ ಆಸೆ. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಅವರ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವು ವಿಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ದೋ ಎಂಬ ಕ್ರೂರಿಯು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದಾಗ, ಹೀರಾ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷಪೂರಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಕೊನೆಗೆ, ಪ್ರೇಮದ ಗೆಲುವೋ ಅಥವಾ ಸಾವಿನ ಭೀಕರತೆಯೋ? ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟವೂ ಓದುಗನಿಗೆ ಅತೀವ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ನೋವು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆ ಲೋಕದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು “Heer Ranjha” ಕೃತಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಓದಲೇಬೇಕು.