ಪಥೇರ್ ಪಾಂಚಾಲಿ (ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯ ಹಾಡು)

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವೇ ಬಿಭೂತಿಭೂಷಣ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ ‘Pather Panchali (Song of the Little Road)’.

ನನ್ನ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಈಗಲೂ ಆ ದೃಶ್ಯವಿದೆ. ಬಂಗಾಳದ ನಿಶ್ಚಿಂತೀಪುರ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಮನೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಕಳೆ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳ ವಾಸನೆ. [short pause] ಪುಟ್ಟ ಅಪು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದುರ್ಗಾ ತನ್ನ ಸೋದರನ ಕೈಹಿಡಿದು, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರೈಲು ಹಳಿಯತ್ತ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆ, ಅಪುನ ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಹಂಬಲ. “ಅಣ್ಣಾ, ನೋಡು ಆ ರೈಲು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ!” ಎಂದು ದುರ್ಗಾ ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಇಂದಿಗೂ ಮಾರ್ದನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಪುಗೆ ಆ ರೈಲಿನ ಸದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೋ ಅಪರಿಚಿತ ಲೋಕದ ಕರೆದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿಜವಾದ ತಿರುಳು ಬಡತನದ ರೇಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಅರಳುವ ಬದುಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಭೂತಿಭೂಷಣ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಬಡತನವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಸಿವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ತಡೆರಹಿತ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. [medium pause] ಅಪುನ ತಾಯಿ ಸರ್ವಜಯಳ ಮನದ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ: “ನಾವು ಇಂದು ಉಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾಳೆ ಈ ಹೊಲಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತವೆ.” ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ.

ಲೇಖಕರ ಶೈಲಿ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವೆಂದರೆ, ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಒಂದು ಸಾಲು ಹೀಗಿದೆ: “ಬೆಳಕು ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮರೆತುಹೋದ ರಾಗದಂತೆ ಇತ್ತು.” [sigh]

ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಕಾಲದ ಓಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಬಾಲ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ದಾಖಲೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವಾಗ, ಅಪುನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿರುವುದು ಕಣ್ಣೀರಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ದೀಪ.

ಈ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ನೋವು ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಶಾಂತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ. ‘Pather Panchali (Song of the Little Road)’ ಕೇವಲ ಓದಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪಯಣ. ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಹಾದಿ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ? ಆ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಈ ಕೃತಿಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲೇಬೇಕು.