ಆಜಾದಿ ಕಿ ಖೋಜ್

ಈ ಕಥೆಯು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಅರಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ “Azadi Ki Khoj” ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ನೀವು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಬದಲಾಗಲಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಮಗುವಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: ನಾವು ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಭೀತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೋ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸ್ಥಿತಿ.” ಇದು ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಒಳನೋಟ. ಅವರು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ‘ಆಗುವ’ (Becoming) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಏನಾದರೂ ಆಗಬೇಕು ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲವೇ ನಮ್ಮ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಚಿಂತನೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಳೆಯದು; ಅದು ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಜ್ಞಾಪಕವಷ್ಟೇ.” ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬರಿ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾದಾಗ, ನಾವು ಹೊಸದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ? ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮಿದುಳಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆಯೇ, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಿಂತ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಮೌನವೇ ನಿಜವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ದಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಈ ತತ್ವಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಉತ್ತರ ಸರಳ: “ನೀವು ಗುರುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನಾಗಲಿ ಹುಡುಕಬೇಡಿ; ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ನೀವೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, ಅದೇ ನಿಮ್ಮ ದಾರಿದೀಪ.” [sigh]

ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಯಾವುದೇ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತಕರು. ತಮಗೆ ತಾವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಕೋಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಬಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಮಾಜ ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಷ್ಟೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬದಲಾಗದೆ ಸಮಾಜ ಬದಲಾಗದು.

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಸಾರಾಂಶವು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಯಣದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆಯೇ? ಉತ್ತರ ನಿಮ್ಮದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.