સૂરજ કા સાતવાં ઘોડા (સૂર્યનો સાતમો ઘોડો)

શું સાચું પ્રેમ અને વાસ્તવિકતા એ માત્ર એક સુંદર ભ્રમણા છે જે આપણે જીવવા માટે રચી લઈએ છીએ? આ પ્રશ્નનો ઉત્તર છે ધર્મવીર ભારતીની અમર કૃતિ: Suraj Ka Saatvan Ghoda.

આ પુસ્તક માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ માનવ મનની અટવાતી ગલીઓનો અરીસો છે. વાર્તાના સૂત્રધાર માણેક મુલ્લા જ્યારે સાંજના સમયે મિત્રોની મહેફિલમાં બેસે છે, ત્યારે રૂમમાં સિગારેટનો ધુમાડો અને જૂની યાદોની ગંધ પ્રસરેલી હોય છે. બહાર સૂર્ય આથમી રહ્યો છે, પણ માણેકની વાતોમાં જમના, લીલી અને સતીનું અસ્તિત્વ જીવંત થાય છે. [short pause]

ત્યાં એક દ્રશ્ય છે જે ક્યારેય ભૂલી શકાતું નથી. માણેક જ્યારે લીલીના પ્રેમ અને તેની મૂંઝવણ વિશે વાત કરે છે, ત્યારે તે કહે છે, “લીલી, તું જે શોધે છે તે પ્રેમ નથી, પણ તારું પોતાનું જ એક પ્રતિબિંબ છે.” લીલી જવાબ આપે છે, “તો શું હું ક્યારેય પૂર્ણ નહીં થાઉં?” માણેક મૌન રહી જાય છે. તે ક્ષણે રૂમમાં સોપો પડી જાય છે, જાણે સમય થંભી ગયો હોય. [medium pause]

ધર્મવીર ભારતીની કલમની ખાસિયત એ છે કે તે વાસ્તવિકતાને પણ એક રહસ્યમય કવિતાની જેમ રજૂ કરે છે. તેઓ લખે છે: “જીવનના સાત ઘોડા ક્યારેય એક દિશામાં નથી દોડતા, તે તો આપણી દ્રષ્ટિ છે જે તેમને એક માર્ગ પર જોવાની જીદ કરે છે.” [sigh]

આ પુસ્તકનો નિષ્કર્ષ એ છે કે પ્રેમ, સમાજ અને સત્તા – આ બધું જ એક સાપેક્ષ સત્ય છે. તે આપણને બતાવે છે કે કેવી રીતે એક વ્યક્તિના નિર્ણયો બીજાના જીવનમાં ભૂકંપ લાવી શકે છે. ભારતીય સમાજની સામાજિક વિષમતાઓને તેમણે જે રીતે પાત્રોના મનોજગત સાથે વણી લીધી છે, તે અદભૂત છે.

શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમે જે સત્યને વળગી રહ્યા છો, તે કદાચ કોઈની વાર્તાનો માત્ર એક નાનો ટુકડો તો નથી ને? જો આ સવાલ તમને અંદરથી હચમચાવી ગયો હોય, તો Suraj Ka Saatvan Ghoda તમારા ટેબલ પર હોવું જ જોઈએ. માણેક મુલ્લાની આ અસમાપ્ત લાગતી પણ સંપૂર્ણ સત્ય કહેતી સફરમાં જોડાવા માટે, આ પુસ્તકને જરૂરથી વાંચો. [long pause]