મેલુહાના અમર

સંધ્યાકાળનો સોનેરી તડકો શિવના ખભા પર પડે છે. માઉન્ટ કૈલાશની ઠંડી હવા અને ગુંજાતી પ્રાર્થનાઓ વચ્ચે, તે અજાણ્યા પ્રદેશની સરહદ પર ઊભો છે. તેની નસોમાં દોડતું રક્ત અશાંત છે, અને તેની આંખોમાં એક નવો આત્મવિશ્વાસ છે. અચાનક, તેની ગળાની ચામડી પર એક અતાર્કિક, ઘેરી વાદળી રેખા દેખાય છે. તે જાણતો નથી કે તે ક્ષણ માત્ર તેના શરીરનું રૂપાંતર નથી, પણ એક આખા સભ્યતાના નસીબનો ઉદય છે. આ છે “The Immortals of Meluha”.

અમીશ ત્રિપાઠીએ રચેલી આ દુનિયામાં, શિવ માત્ર એક આદિવાસી નેતા નથી, પણ એક મનુષ્ય છે જે પોતાની નિયતિની શોધમાં છે. મેલુહા એક એવું સામ્રાજ્ય છે જ્યાં શિસ્ત અને શાંતિનો વસવાટ છે. [short pause] પણ જેમ જેમ શિવ દેવગિરીના મહેલોમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તેને સમજાય છે કે સુવર્ણ આભાસ ધરાવતા આ શહેરમાં પણ અંધારા ખૂણા છે.

મને યાદ છે એ દ્રશ્ય, જ્યાં શિવ અને સતી સામસામે છે. સતી, જે અત્યંત ગૌરવશાળી છે, તેને અપમાનિત કરવામાં આવે છે ત્યારે શિવનો પ્રતિભાવ કોઈ યોદ્ધા જેવો નથી, પણ એક પ્રેમી અને ન્યાયપ્રેમીનો છે. શિવ કહે છે, “હું માત્ર એક માણસ છું જે સત્યની શોધમાં છે, અને કોઈ પણ કાયદો એ માણસાઈથી ઉપર નથી.” આ સંવાદ તેના પાત્રની ઊંડાઈ દર્શાવે છે. [sigh]

અમીશ ત્રિપાઠીની કલમની ખાસિયત એ છે કે તે પૌરાણિક કથાને આધુનિક રાજનીતિ અને માનવીય સંઘર્ષ સાથે જોડે છે. લેખકનું એક ધારદાર વાક્ય છે: “દરેક વ્યક્તિની અંદર એક દેવ હોય છે, બસ તેને જગાડવાની હિંમત જોઈએ.” આ પુસ્તક આપણને સમજાવે છે કે ‘સારું’ અને ‘ખરાબ’ વચ્ચેની રેખા ક્યારેક ખૂબ જ ધૂંધળી હોય છે.

શું શિવ ખરેખર તે વાદળી કંઠવાળો મસીહા છે, કે પછી તે માત્ર એક પ્યાદું છે? [uhm] જ્યારે મેલુહાની નદીઓ સુકાઈ રહી છે અને યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે, ત્યારે શિવ કયો માર્ગ પસંદ કરશે? જો તમે ઇતિહાસ, રહસ્ય અને આત્મશોધની સફર કરવા માંગતા હોવ, તો આ પુસ્તક તમારા માટે છે. રહસ્ય હજુ તો શરૂ થયું છે.