એન્ડ ધેન ધેર વેર નન

શું ન્યાય ક્યારેય એક ખૂનીનું રૂપ લઈ શકે? જ્યારે કાયદો નિષ્ફળ જાય, ત્યારે શું માનવી પોતે જ ભગવાન બનીને મૃત્યુદંડ આપવાનો અધિકાર ધરાવે છે? આ પ્રશ્નોના કંપાવી દેતા જવાબ સાથે અગાથા ક્રિસ્ટીની અપ્રતિમ કૃતિ “And Then There Were None” આપણને એક એવા ટાપુ પર લઈ જાય છે, જ્યાંથી છૂટકારો અશક્ય છે.

ડેવનના કિનારે આવેલા એક નિર્જન ટાપુ પર દસ અજાણ્યા લોકો ભેગા થાય છે. ભવ્ય ડાઇનિંગ હોલ છે. હવામાં મોંઘી વાઇન અને સડતા રહસ્યોની મિશ્રિત ગંધ છે. ઝુમ્મરનો ઝાંખો પ્રકાશ ટેબલ પર પડેલી દસ નાનકડી ચાઇનાની પૂતળીઓ પર ચમકે છે. એક ગ્રામોફોન વાગે છે અને અચાનક, મૌન ચીસોમાં ફેરવાઈ જાય છે. દરેક વ્યક્તિ એક ભૂતકાળના ગુના માટે જવાબદાર છે, જેની સજા હવે મોત છે.

એક દ્રશ્ય જે હજુ પણ રુંવાડા ઉભા કરી દે છે: વેરા ક્લેથોર્ન રૂમમાં એકલી છે. તે અરીસામાં પોતાનો ચહેરો જુએ છે, પણ તેને ત્યાં પોતાની નિર્દોષતા નથી દેખાતી. તે ડરી ગઈ છે. તેના મનમાં સતત એક જ વિચાર ગુંજે છે—”શું હું ખરેખર બચી શકીશ?” તેની આંખોમાં ભય છે, કારણ કે તેને સમજાય છે કે રૂમમાં રાખેલું નાનકડું ગીત, ‘ટેન લિટલ ઇન્ડિયન બોયઝ’, હવે ફક્ત એક કવિતા નથી, પણ તેમનું મરણિયું ભવિષ્ય છે.

અગાથા ક્રિસ્ટીનું લેખન એટલે એક જટિલ જાળ. એક વાક્ય જુઓ: “બહાર દરિયો શાંત હતો, પણ ટાપુની અંદર રહેલા દસ લોકોના હૃદયમાં તોફાન મચી રહ્યું હતું.” આ પુસ્તક માત્ર એક મર્ડર મિસ્ટ્રી નથી; તે માનવીય અહંકાર અને અપરાધભાવનું એક અદભૂત વિશ્લેષણ છે. તે કહે છે કે જ્યારે માણસ એકલો પડે છે, ત્યારે તેનો સૌથી મોટો દુશ્મન કોઈ બહારનો હત્યારો નહીં, પણ તેનું પોતાનું અંતરાત્મા હોય છે.

જેમ જેમ એક પછી એક વ્યક્તિ મરે છે અને ટેબલ પરથી પૂતળીઓ ગાયબ થાય છે, ત્યારે વાચક પણ આ પાગલપણાનો હિસ્સો બની જાય છે. અંતે, શું કોઈ બાકી રહેશે? આ રહસ્યના પાયામાં છુપાયેલું સત્ય તમને છેક સુધી અકળાવી રાખશે. શું તમે આ રમતનો અંત જોવા તૈયાર છો?