દૈવાથિંટે વિક્રિથકલ (ધ ફ્રીક્સ ઓફ ગોડ)

એક અજીબ પ્રકારની લાચારી અને ઈશ્વરની અગમ્ય લીલાઓનું આશ્ચર્ય—આ લાગણી ‘Daivaathinte Vikrithikal’ વાંચતી વખતે સતત અનુભવાય છે. જ્યારે એક સામાન્ય માણસના ચહેરા પર ઉગેલું મસો અચાનક ગાંધીજી જેવો આકાર ધારણ કરે છે, ત્યારે એ કોઈ ચમત્કાર નથી, પણ વિડંબના છે. ઓ.વી. વિજયનની કલમ માનવજાતના આ જ વિરોધાભાસોને ખોદીને બહાર લાવે છે.

[short pause]

એક દ્રશ્ય જે હજુ પણ મનમાં જીવંત છે: ગામના પાદરે પુલ બાંધવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આસપાસની હવા ભીની માટી અને લોખંડના કાટની ગંધથી ભરેલી છે. તડકો સીધો નદીના પાણી પર પડે છે, જે કાચની જેમ ચમકે છે. ત્યાં એક પાત્ર ઊભું છે, જે સિસ્ટમના ભ્રષ્ટાચાર સામે એક અનોખો બળવો કરે છે. તેના આંતરિક સંવાદોમાં ગુંજે છે: “શું હું આ પરિવર્તનમાં એક જીવતો પુરાવો છું, કે પછી માત્ર ઈશ્વરની કોઈક વિકૃત મજાકનો હિસ્સો?”

[medium pause]

‘Daivaathinte Vikrithikal’ માત્ર વાર્તાઓનો સંગ્રહ નથી, પણ સમાજની નિષ્ફળતાનો એક અરીસો છે. ઓ.વી. વિજયન અહીં સાબિત કરે છે કે પ્રગતિના નામે આપણે જે દોટ મૂકી છે, તેમાં માનવીય સંવેદનાઓ કેવી રીતે કચડાઈ જાય છે. તેમની ભાષા એટલી ધારદાર છે કે તે સીધી હૃદયમાં ઉતરે છે. તેઓ લખે છે: “ઈશ્વરની લીલાઓ એટલે બીજું કંઈ નહીં, પણ માનવીની પોતાની મહત્વાકાંક્ષાઓનું અંધારું.” [sigh]

આ પુસ્તક એક એવો સવાલ પૂછે છે જેનો જવાબ આપણી પાસે નથી—શું આપણે ખરેખર આગળ વધી રહ્યા છીએ, કે પછી ઈતિહાસના એ જ જૂના વર્તુળમાં ગોળ ગોળ ફરી રહ્યા છીએ? લેખકની શૈલી જાદુઈ યથાર્થવાદ (Magical Realism) અને કટાક્ષનું અદભૂત મિશ્રણ છે.