Godan (ಗೋಡಾನ್)

ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮ್‌ಚಂದ್ ಅವರು ಬಡ ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಾಗ, ಅವರ ಮುಂದೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿದ್ದ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣಗಳಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯನ್ನು, ಆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಮಣ್ಣಾಗುವ ರೈತನ ಬದುಕನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವೇ ‘Godan’ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಹೋರಿ ಮಹಾತೋನ ಕಥೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಒಂದು ಹಸು — ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತ, ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಪುಣ್ಯದ ಕೊಂಡಿ. [short pause] ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು ಹೊಲದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಾದ ಕಾವಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಹೋರ್ಯನ ಹತಾಶೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಧನಿಯಾಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮಾತುಗಳು ಅವನ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: “ಒಂದು ಹಸು ಬಂದರೆ ಸಾಕು, ನನ್ನ ಬದುಕು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.” ಆದರೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಅವನಿಗೆ ವಾಸ್ತವದ ಅರಿವಾಗುವುದು ತೀರಾ ತಡವಾಗಿ.

ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾರೆ. ಸಾಲಗಾರರು ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಹೋರಿ ಮುಜುಗರದಿಂದ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಧನಿಯಾ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಾಳೆ: “ಯಾಕೆ ಸಾಲದ ಕೂಪಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತೀರೆ? ಹಸುವಿನ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಒಲೆಯನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀರಾ?” ಹೋರಿ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಧನಿಯಾ, ಇದು ಗೌರವದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಮಗೊಂದು ಸ್ಥಾನ ಬೇಡವೇ?” [medium pause]

ಪ್ರೇಮ್‌ಚಂದ್ ಅವರ ಲೇಖನಿ ಎಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವೆಂದರೆ, ಅವರು ಬಡತನವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಹಸಿವು ಎಷ್ಟು ಭಯಾನಕ” ಎಂಬ ಸಾಲು ಇಡೀ ಕೃತಿಯ ತಿರುಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

ಅವನ ಸಾವು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೋಲು. ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ‘ಗೋಡಾನ’ಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಹೋರಿಯ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ, [sigh] ಕಣ್ಣಂಚಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರುವುದು ಸಹಜ. ಹೋರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ನಡುವಿನ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಧನಿಯಾಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುವ ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ನಮಗೆ ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವೇ ‘Godan’. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಕನ್ನಡಿ. ಓದಿ, ಈ ಕಥೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.