श्रीमान योगी

एका ध्येयासाठी सर्वस्व अर्पण करण्याची प्रबळ जिद्द, हे ‘Shriman Yogi’ वाचताना जाणवणारे मुख्य भावविश्व आहे. जिजाऊंच्या डोळ्यांतील स्वप्नांना प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी, कोवळ्या वयात शिवबांनी घेतलेली ती शपथ आणि त्यातून निर्माण झालेला हा युगपुरुष, हे पाहून अंगावर काटा येतो [medium pause].

रणजित देसाई यांची लेखणी म्हणजे जणू इतिहासाला जिवंत करणारा एक आरसा आहे. तोरणा किल्ल्याच्या बुरुजावर उभे असतानाची ती रात्र आठवा [short pause]. वाऱ्याचा थंडगार स्पर्श, मशाल पेटवताना होणारा तो किर्रर्र आवाज आणि हवेत पसरलेला मातीचा अन् ओल्या दगडांचा सुगंध [medium pause]. शिवबाच्या डोळ्यांत एका बाजूला स्वराज्याची स्वप्ने आहेत, तर दुसरीकडे मावळ्यांच्या जीवावर बेतणाऱ्या जबाबदारीची जाणीव [long pause].

‘Shriman Yogi’ मध्ये एक प्रसंग आहे जो मनावर कायमचा कोरला जातो. अफजलखानाशी भेट होण्यापूर्वीचा तो क्षण. शिवाजी महाराज शांत आहेत, पण त्यांच्या मनात हिंदवी स्वराज्याचा नकाश स्पष्ट उमटलेला आहे. [uhm] ते स्वतःशीच पुटपुटतात, “मृत्यू समोर असला तरी ज्याचे ध्येय विशाल आहे, त्याला काळाची भीती नसते.” [medium pause] रणजित देसाई यांची भाषाशैली थक्क करणारी आहे. ते लिहितात, “सह्याद्रीच्या कडेकपारीत घुमणारा तो आवाज केवळ एका राजाचा नव्हता, तर ती गुलामगिरीविरुद्ध पेटलेल्या एका आत्म्याची गर्जना होती.” [long pause]

हे पुस्तक केवळ एका राजाची गोष्ट नाही, तर हे सत्ता, निष्ठा आणि माणसाच्या अंतरंगात दडलेल्या अफाट धैर्याचे दर्शन आहे. देसाई हे माणसाच्या भावनांचे असे चित्र रेखाटतात की वाचक त्या युगात पोहोचतो. हे पुस्तक आपल्याला सांगते की, काळ कितीही कठीण असला तरी, सत्याचा आणि न्यायाचा मार्ग धरणाऱ्या व्यक्तीला नियतीही झुकते [short pause].

आता हा प्रवास इथून पुढे कसा सरकतो? रायगडावर छत्रपतींचा राज्याभिषेक होतो, तेव्हा त्या निळ्या नभाखाली पसरलेली ती अथांग शांतता नक्की काय सांगून जाते? [medium pause] जर तुम्हाला इतिहासाच्या पानांतून जिवंत होणारे माणूसपण अनुभवायचे असेल, तर ‘Shriman Yogi’ चे हे पान इथून पुढे उलगडणे गरजेचे आहे. [long pause]