ಒಡಲ ಬಿದ್ದ

ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಬೆವರು ಬೆರೆತ ಹಸಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಘಮಲು. ಕೆಂಚನ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟ ಒಣಗಿದ ಮಣ್ಣು, ಆತನ ಬದುಕಿನ ಅತೃಪ್ತಿಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ಜಮೀನ್ದಾರರ ವಿಶಾಲವಾದ ಹೊಲಗಳು, ಆದರೆ ಆ ಭೂಮಿಯ ಸತ್ವವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಕೆಂಚ ಮತ್ತು ಆತನ ತಾಯಿ ಬಸಮ್ಮನವರ ರಕ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವು ಭರವಸೆಯ ಕಿರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದಿನದ ದುಡಿಮೆಯ ಸಂಕೋಲೆ. ಇದು ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ “Odala Bidda” ಕೃತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಚಿತ್ರಣ.

ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವಿದೆ. ಕೆಂಚ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಅಮ್ಮ, ನಮ್ಮ ಬೆವರು ಚೆಲ್ಲಿದ ಈ ಮಣ್ಣು ನಮಗೇಕೆ ಸೇರುತ್ತಿಲ್ಲ?” ಅದಕ್ಕೆ ಬಸಮ್ಮ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುತ್ತಾ, “ಕೆಂಚ, ಮಣ್ಣಿನ ಮಮತೆ ನಮಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಕತ್ತಿ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ ಇಡೀ ಕೃತಿಯ ಜೀವಾಳ. ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರು ಬರೆದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲು ಕೂಡ ದಲಿತರ ನೋವಿನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕದನ.

ಲೇಖಕರ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ ಎಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕಡೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳದ ಮೌನವೇ ದಾಸ್ಯದ ತಾಯಿಬೇರು.” [short pause] ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಘನತೆಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ದಾಖಲೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟೆ ಏರಿದರೂ ಸಿಗದ ನ್ಯಾಯ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ವಕ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಸೋಲದೇ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅವರ ಛಲ—ಇದು ಓದುಗನನ್ನು ಹೌಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [sigh]

“Odala Bidda” ನಮಗೆ ಹೇಳುವ ಸತ್ಯವೊಂದಿದೆ: ಅಧಿಕಾರ ಎಷ್ಟೇ ಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘಟಿತ ಹೋರಾಟದ ಮುಂದೆ ಅದು ಮಂಡಿಯೂರಿಯೇ ತೀರುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುವ ಈ ಕೃತಿ, ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ. ಕೆಂಚನ ಈ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ಆ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಮಾನತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗುತ್ತದೆ. [medium pause]

ಕೆಂಚನ ದಾರಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತೇ ಅಥವಾ ಹೊಸದೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯೇ? ಅನ್ಯಾಯದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಓದುವ ತವಕ ಈಗ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲವೇ? “Odala Bidda” ದಲ್ಲಿನ ಆ ನೋವು, ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿಗುರುವ ಆಶಾಭಾವವನ್ನು ನೀವು ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ತೀರಬೇಕು.