ਸੰਧਿਆਕਾਲਦੱਲੀ ਮੈੱਕੂ

ਕੀ ਹੋਵੇ ਜੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੁਸੀਂ ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਉਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਮਝਦੇ ਸੀ?

P. Lankesh ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ “Sandhyakaaladalli Myakku” ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਦਲਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਇਨਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਚੌਕੀਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ ਲੂੰਬੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ—ਦੋ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਰਾਤ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ: ਚੌਕੀਦਾਰ ਦਾ ਹੱਥ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਸ਼ਾਲ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਚਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੰਧ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। [short pause]

ਇੱਕ ਥਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਸ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈਂ?” ਲੂੰਬੜੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਚੁੱਪ ਹੈ। [medium pause] ਇਹੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ—ਇਨਸਾਨੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਵਿਚਾਲੇ ਪਿਆ ਪਾੜਾ।

P. Lankesh ਦੀ ਕਲਮ ਬੇਹੱਦ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸੱਚਾਈ ਉਹ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਘਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਉਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪਾਖੰਡ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਵਾਰ ਹੈ।

ਕੀ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਚੌਕੀਦਾਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲੱਭ ਸਕੇਗਾ? ਕੀ ਉਹ ਪੱਥਰ, ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਬੋਲੇਗਾ? “Sandhyakaaladalli Myakku” ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਗੁਆ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਨੰਗੀ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।