ਖਸੱਕਿੰਟੇ ਇਤਿਹਾਸਮ

ਖਸਾਕ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧੂੜ ਭਰੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਵੀ ਇੱਕ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਯਾਤਰੀ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ O.V. Vijayan ਦੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ, “Khasakkinte Itihasam (The Legends of Khasak)”।

ਰਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। [short pause] ਇੱਥੇ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਮਿੱਥਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਰਵੀ ਅੱਲ੍ਹਾ-ਪਿੱਚਾ ਮੌਲਾ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਲਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਿਖਾਉਣ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ?” ਰਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੱਜ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ ਹੈ। [medium pause]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। O.V. Vijayan ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਕਸਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਾਂ ਬਸ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਵੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਘਾਓ ਇੱਕ ਅਮਰ ਦਾਗ ਹੈ।” [sigh] ਲੇਖਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਨੀ ਜਾਦੂਈ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖਸਾਕ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਤੀਤ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਦੂਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।

ਕੀ ਰਵੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੂੰ ਭਾਲ ਹੈ? [uhm] ਜਾਂ ਫਿਰ ਖਸਾਕ ਦਾ ਮੋਹ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਲਵੇਗਾ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਕੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਖਸਾਕ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੋਗੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। [long pause] ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।