सात बार जन्म्यू छे

एक अनाकलनीय हुरहुर, जी स्वतःला शोधताना उरात दाटून येते—हीच ‘Saat Paglana Aakashma’ या कादंबरीची खरी अनुभूती आहे. कुंडनिका कापडिया जेव्हा मीराच्या मनातील काळाच्या भिंती पाडतात, तेव्हा वाचकाला जाणवते की आपले अस्तित्व केवळ या एका जन्मापुरते मर्यादित नाही.

मिरा एका शांत खोलीत बसली आहे. खिडकीतून येणारा दुपारचा पिवळसर प्रकाश तिच्या हातांवरील रेषांवर खेळतोय, आणि हवेत जुन्या कागदांचा एक मंद, मातीचा सुगंध दरवळतोय. त्या शांततेत तिला जुन्या जन्म-जन्मांतरांच्या आठवणींची पावले ऐकू येतात. तिला आठवते राधा आणि कृष्णाचे ते वियोग-दुःख, जिथे सामाजिक बंधनांनी प्रेमाचा गळा घोटला होता. कुंडनिका कापडिया यांच्या लेखणीतून उतरलेले हे शब्द केवळ कथा नाहीत, तर आत्म्याचे प्रवास आहेत.

एका प्रसंगात मिरा स्वतःशीच पुटपुटते, “मी नक्की कोण आहे? या शरीराच्या सीमांच्या पलीकडे जे काही साठले आहे, ते ओळखून मी मुक्त कधी होणार?” तिचे हे आत्मपरीक्षण म्हणजे मानवी स्वभावाचे एक अथांग दर्शन आहे. या कादंबरीचा गाभा हा आहे की, माणूस जेव्हा त्याच्या भूतकाळातील कर्मांच्या वेढ्यातून बाहेर पडतो, तेव्हाच त्याला खऱ्या अर्थाने मोक्ष मिळतो. कुंडनिका कापडिया यांची भाषा अगदी साधी पण तितकीच धारदार आहे, जिथे त्या म्हणतात, “आकाश सात पावलांवर नाही, ते तुझ्याच आत विस्तारलेले आहे.”

[sigh]

या लेखिकेचे कौशल्य म्हणजे त्यांनी विणलेले विविध पात्रांचे जाळे—राजकन्येच्या कर्तव्याचा संघर्ष असो किंवा लाली आणि मोहनच्या प्रेमाचा बंडखोर मार्ग. लेखिका प्रत्येक पात्राच्या आंतरिक द्वंद्वाला इतक्या जिवंतपणे मांडतात की, वाचकालाही स्वतःचे अस्तित्त्व धुसर झाल्यासारखे वाटते. ‘Saat Paglana Aakashma’ म्हणजे केवळ एक पुस्तक नाही, तर आत्मशोधाचा एक आरसा आहे. जर तुम्हाला स्वतःच्या अंतर्यामी डोकावून पाहायचे असेल, तर हा प्रवास तुम्हाला कुठे घेऊन जाईल? मिराच्या या प्रवासाचा शेवटचा टप्पा पार करण्यासाठी तुम्हाला हे पुस्तक पूर्ण वाचायलाच हवे. कारण काही कथा संपत नाहीत, त्या फक्त तुमच्यामध्ये रुजतात.