खुनाची घोषणा

सहा वाजून तीस मिनिटे. ‘लिटिल पॅडॉक’च्या दिवाणखान्यात अंधाराचे साम्राज्य पसरले आहे. भिंतीवरच्या जुन्या घड्याळाची टिक-टिक कानात शिशासारखी ओततेय. हवेत जळलेल्या काड्यापेटीचा आणि चहाच्या कपांचा मंद वास दरवळतोय. अचानक, बंदुकीची एक थरारक धडधड शांतता फाडून जाते. एका क्षणात खेळ संपतो आणि वास्तवातील क्रूरता समोर येते. ही सुरुवात आहे अगाथा ख्रिस्ती यांच्या ‘A Murder is Announced’ या जगप्रसिद्ध कादंबरीची.

चिपिंग क्लेघॉर्न हे एक शांत, बहरलेले गाव. पण जेव्हा स्थानिक वर्तमानपत्रात ‘एका खुनाची घोषणा’ करणारी जाहिरात छापून येते, तेव्हा गावाला वाटते की हा एक खेळ आहे. पण जेव्हा प्रकाशाच्या अभावात गोळ्या झाडल्या जातात, तेव्हा हा खेळ एका जीवघेण्या कोड्यात बदलतो. [short pause]

या कादंबरीचा आत्मा म्हणजे मानवी स्वभावाचा तो चेहरा, जो आपण सभ्यतेच्या मुखवट्याआड लपवतो. अगाथा ख्रिस्ती यांचे लेखन अफाट आहे. त्या लिहितात, “अंधारामुळे माणसाच्या मनातील सर्वात खोलवर दडलेल्या इच्छा आणि भीती बाहेर येतात.” त्या एका साध्या, म्हाताऱ्या बाईच्या – मिस मार्पलच्या – नजरेतून गुन्ह्याचा छडा लावतात. मिस मार्पलचे निरीक्षण तीक्ष्ण आहे; त्यांना माहित आहे की छोट्या-छोट्या चुकाच मोठ्या रहस्यांची उकल करतात.

या पुस्तकाचा खरा संदेश हा आहे की, माणूस कोणत्याही परिस्थितीत, अगदी स्वतःचे अस्तित्व वाचवण्यासाठी टोकाची पावले उचलतो. जेव्हा अस्मिता किंवा संपत्ती धोक्यात येते, तेव्हा प्रेम आणि दया ही नावे पुसली जातात. कथानकात एक क्षण असा येतो जिथे बन्नीच्या आवाजाची नक्कल करून मारेकऱ्याला जाळ्यात ओढले जाते. ते दृश्य अंगावर शहारे आणणारे आहे. [sigh]

लेखिकेने गुंतागुंतीचे धागे इतक्या सफाईने विणले आहेत की, वाचताना आपल्याला प्रत्येक पात्रावर संशय येतो. पण जेव्हा शेवटी सत्य समोर येते, तेव्हा ते वाचकाला थक्क करून सोडते. जर तुम्हाला मानवी बुद्धिमत्तेचा खेळ आणि रहस्यमय वातावरणाची ओढ असेल, तर ‘A Murder is Announced’ हे पुस्तक तुमच्या संग्रही असायलाच हवे. या शांत गावात लपलेला तो क्रूर हत्यारा कोण आहे? आणि मिस मार्पल त्याला कशा प्रकारे उघडे पाडतात? हे जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तक वाचणे आवश्यक आहे.